Śląsko Wilijo w chorzowskim skansenie. Tradycje, smaki i kolędowanie
13 grudnia 2026 roku Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie” zaprasza na Śląsko Wilijo, czyli wydarzenie poświęcone bożonarodzeniowym tradycjom dawnej śląskiej wsi. W programie m.in. pochód kolędniczy, koncerty, opowieści o świątecznych zwyczajach i warsztaty tradycyjnych ozdób.
Jak wyglądały święta na dawnej śląskiej wsi? Co pojawiało się na wigilijnym stole i jak przygotowywano dom? Odpowiedzi będzie można znaleźć w zabytkowych chałupach i zagrodach, gdzie zaprezentowane zostaną dawne zwyczaje wigilijne i tradycyjne potrawy. O symbolice choinki, betlyjki i innych regionalnych tradycji opowie Marek Szołtysek, popularyzator śląskiej kultury. Swoją wiedzą podzielą się też pracownicy muzeum.
Pochód kolędniczy i „chodzynie Mikołajów”
Jednym z najważniejszych punktów będzie pochód kolędniczy prowadzony przez Dygajacą Kapelę. Przejdzie on przez zabytkowe zagrody, a publiczność będzie mogła do niego dołączyć w przebraniu pasterza, anioła, diabła, dziada albo niedźwiedzia, wspólnie śpiewając kolędy.
Zespół Regionalny „Istebna” zaprezentuje ponadto rzadko spotykany poza swoim miejscem pochodzenia zwyczaj „chodzynio Mikołajów” z Trójwsi Beskidzkiej. To wyjątkowy przykład lokalnej tradycji i teatru ludowego z udziałem około 30 osób. Postaci dzielą się na „czornych” i „biołych”, symbolizujących przeciwieństwa dobra i zła oraz nieba i piekła. Orszak prowadzi Wojok, wydający polecenia swojemu „wojsku”. Wśród „czornych” są niedźwiedzie i debły, wśród „biołych” biskup, anioł, lekarz i młoda para, a pochód zamyka Śmierć, symbol strachu i lęku.
Z obrzędem nie wiąże się obdarowywanie prezentami. Według informatorów wizyta Mikołajów miała przynosić domownikom dobrobyt i szczęście. Goście będą mogli porównać ten zwyczaj z tradycjami kolędniczymi z innych części regionu.
Muzyka, warsztaty i fotograficzna pamiątka
Na plenerowej scenie wystąpi Ars Acordia, śląska grupa akordeonistów, która zagra tradycyjne pieśni adwentowe i świąteczne. Zespół Śpiewaczy Jaśkowiczanie wykona kolędy i pastorałki w tradycyjnych aranżacjach.
Nie zabraknie warsztatów, na których można będzie samodzielnie wykonać bożonarodzeniowe ozdoby, a także rozstrzygnięcia konkursu na najpiękniejszą kartkę świąteczną. W spichlerzu z Wojkowic górale z Rajczy pokażą, jak powstają tradycyjne stroiki i charakterystyczne dla regionu dekoracje.
Dla miłośników fotografii przygotowano bożonarodzeniową ściankę w skansenowskim stylu. Tradycyjna scenografia pozwoli zrobić pamiątkowe zdjęcia i zatrzymać w kadrze wspomnienia ze „Śląskiej Wiliji”.
Kolędowanie po góralsku
O godz. 16.00 w kościele z Bobrka rozpocznie się koncert kolęd po góralsku w wykonaniu Kapeli Hólan, która pielęgnuje i popularyzuje beskidzką kulturę ludową. Program poświęcony będzie tradycjom muzycznym Śląska Cieszyńskiego i Beskidu Śląskiego.
Mottem koncertu są słowa „Anioł się zwiastuje łowczorzyczkom”. Tak pieśń niesie się po groniach i dolinach, zwiastując nadejście Bożej Dzieciny. Od tej radosnej pastorałki rozpocznie się muzyczna podróż przez świat dawnych beskidzkich kolęd, pełnych nadziei i świątecznej radości.
Usłyszymy archaiczne pastorałki ze Śląska Cieszyńskiego, m.in. „Ni mosz ci ni mosz”, „Poszeł Kuba Bartek”, „Pastuszkowie w lesie spali” i „W lesie w lesie”. Wybrzmią też znane kolędy: „Mizerna cicha”, „Cicha noc”, „Dzisiaj w Betlejem” i „Gdy śliczna Panna”. Koncert dopełnią tradycyjne powinszowania, które niegdyś towarzyszyły kolędowaniu po chałupach, oraz regionalne życzenia bożonarodzeniowe.
Jarmark świąteczny
Wydarzeniu tradycyjnie towarzyszyć będzie Jarmark Bożonarodzeniowy ze stoiskami z rękodziełem, ozdobami i regionalnymi specjałami: wigilijnymi potrawami, przetworami, miodami, wędlinami, serami i wypiekami. W strefie kulinarnej swoje potrawy zaprezentują koła gospodyń wiejskich i lokalni gastronomowie.
Przy kasie, jak co roku, stanie wóz z siankiem. Każdy będzie mógł zabrać garść do domu, by położyć ją pod wigilijny obrus. Świątecznie udekorowane wnętrza chałup posłużą za tło do rodzinnych zdjęć i wspólnego kolędowania.
Szczegółowy program wydarzenia zostanie opublikowany wkrótce.
Bilety na Maraton Kolędowanie po góralsku z Kapelą Holan – 35 zł/os. (z udziałem w Śląskiej Wilii)
Bilety na Śląską Wiliję
25 zł – normalny
15 zł – ulgowy
5 zł – specjalny
