Czy bez pszczół człowiek mógłby przetrwać?
Jak wygląda świat z perspektywy królowej, robotnicy i trutnia?
I dlaczego mały owad odegrał tak wielką rolę w historii ludzkości?
Odpowiedzi czekają w Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”, na stałej wystawie „ULiversum”, która codzinnie można oglądać w zabytkowym spichlerzu z Simoradza na terenie ekspozycji.
O czym opowiada wystawa
Pszczoły kojarzymy przede wszystkim z miodem, tymczasem ich znaczenie jest znacznie większe. Są częścią ekosystemu, wpływają na gospodarkę, rolnictwo i kulturę, a relacja człowieka z tymi owadami liczy sobie tysiące lat. Właśnie jej poświęcono „ULiversum”, urządzone w zabytkowym XVIII-wiecznym spichlerzu z Simoradza.
Wystawa łączy etnografię, historię, przyrodę i współczesne spojrzenie na ochronę zapylaczy. Prowadzi od czasów prehistorycznych, przez tradycje bartnicze i pasieczne, aż do dziś, nie pomijając problemów, z którymi mierzą się obecnie pszczoły: chorób, zagrożeń środowiskowych i kurczenia się ich populacji.
Zwiedzający:
-
przyjrzą się budowie pszczoły dzięki realistycznemu modelowi,
-
poznają role królowej, robotnic i trutni oraz życie pszczelej rodziny w różnych porach roku,
-
spotkają postacie z historii pszczelarstwa: św. Ambrożego, patrona pszczelarzy, oraz Jana Dzierżona i Lorenzo Langstrotha, pionierów nowoczesnego pszczelarstwa,
-
dowiedzą się, na czym polega praca pszczelarza i jakich narzędzi używa,
-
poznają rośliny miododajne i produkty pszczele, od miodu i wosku po pyłek.
Nie tylko oglądanie, ale i doświadczanie
Wystawę zaprojektowano tak, by zachęcać do aktywnego poznawania. Obok zabytkowych muzealiów znajdziecie elementy dotykowe i sensoryczne, w tym stanowisko zapachowe, a także karty pracy, stanowiska do gier i miejsce odpoczynku. Prezentowane treści przygotowano z myślą o różnych grupach odbiorców, więc każdy, od dzieci po seniorów, znajdzie tu coś dla siebie.
Wystawa jest przyjazna osobom ze szczególnymi potrzebami. Przygotowano teksty w formacie ETR (łatwym do czytania i rozumienia), tłumaczenia na Polski Język Migowy, audiodeskrypcje, tyflografiki oraz elementy dotykowe.
Częścią opowieści jest także przestrzeń wokół spichlerza: hoteliki dla zapylaczy i rośliny miododajne pozwalają obserwować świat owadów również poza salą wystawową.
Codziennie w pobliżu wystawy czeka pracownik Działu Edukacji Muzeum, który opowie o ekspozycji i odpowie na pytania. Warto podejść i porozmawiać!
Od muzealnej pasieki do „ULiversum”
Wizytę można połączyć ze zwiedzaniem muzealnych pasiek przy chałupach z Frydka i Łaz. Wytyczono specjalną trasę: od kasy Muzeum, przez pasieki, aż do spichlerza z Simoradza.
„ULiversum” to opowieść o relacji, która jest znacznie starsza i ważniejsza, niż mogłoby się wydawać. Chcemy pokazać pszczołę nie tylko jako producentkę miodu, ale jako niezwykle ważnego uczestnika naszego świata – przyrody, gospodarki, kultury i historii. – twórcy wystawy
ULiversum także dla szkół i przedszkoli
Dział Edukacji przygotował specjalną ofertę edukacyjną dla dzieci i młodzieży szkolnej, która z wykorzystaniem przestrzeni wystawy w ciekawy i angażujący sposób opowiada o roli pszczelarstwa na dawnej śląskiej wsi. Zajęcia z powodzeniem realizują podstawy programowe Kompasu Jutra z dziedziny nauk przyrodniczych, edukacji regionalnej i historycznej. Wystawa nie korzysta z rozwiązań elektronicznych, co pozwala na chwilę oddechu od otaczającej nas technologii i bezpośredni kontakt z prezentowanymi treściami. Elementem całorocznej lekcji muzealnej „Wielkie mozoły, nim miód zniosą pszczoły” jest miniwarsztat, podczas którego uczestnicy własnoręcznie przygotowują świeczki z węzy pszczelej.
Zapraszamy szkoły i przedszkola do odwiedzenia „ULiversum” i skorzystania z wyjątkowej podróży po świecie pszczół, pszczelarstwa i tradycji dawnej śląskiej wsi wraz z edukatorami Muzeum.
Więcej informacji udzielają pracownicy muzeum pod numerem telefonu – +48 32 241 07 18 wew. 204
Informacje praktyczne
📍 Miejsce: spichlerz z Simoradza, Mała Łąka (około 700 metrów od kasy Muzeum)
🕒 Kiedy: w sezonie wysokim od wtorku do niedzieli, w godzinach otwarcia Muzeum
🎟️ Bilet: wystawa jest dostępna w ramach biletu wstępu na teren Muzeum, bez dodatkowej opłaty
Zapraszamy do „ULiversum”, wystawy, w której każdy może znaleźć coś dla siebie i poznać fascynujący świat pszczół! 🐝🌻
Wydarzenia towarzyszące – liczba miejsc ograniczona
24 października 2026 (sobota), godz. 12:00
Wykład o pszczelarstwie i oprowadzanie po wystawie. Wykład poprowadzi Henryk Działo – doświadczony pszczelarz, hodowca i przedstawiciel środowiska pszczelarskiego, od lat związany z wydarzeniami organizowanymi w chorzowskim skansenie, który opowie o pszczelarstwie i swojej pracy z pszczołami, a także produktach pszczelich. Po wykładzie zapraszamy na oprowadzanie po „ULiversum”. Miejsce zbiórki: kasa Muzeum. Bilety dostępne będą online i w kasie. Cena podstawowego biletu: 25 zł.
24 października 2026 (sobota), godz. 12:00
Warsztaty – pszczółki z wełny czesankowej. Na spotkanie zapraszamy zwłaszcza rodziny z dziećmi. Podczas warsztatów uczestnicy wykonają pszczółki metodą filcowania na sucho, a także zwiedzą wystawę “ULiversum”. Miejsce zbiórki: kasa Muzeum. Cena biletu: 25 zł.
25 października 2026 (niedziela), godz. 12:00
Oprowadzanie kuratorskie po wystawie z tłumaczką Polskiego Języka Migowego, Ireną Piechą. To okazja do poznania wystawy także dla osób komunikujących się w PJM. Zapraszamy na nie szczególnie rodziny z dziećmi. Miejsce zbiórki: kasa Muzeum. Cena podstawowego biletu: 25 zł. Cena biletu specjalnego: 5 zł. Zapisy prosimy dokonywać do dnia 22.10.2026 r. e-mailowo pod adresem: cielesta@muzeumgpe-chorzow.pl lub sms pod numerem 663-166-160. Liczba miejsc jest ograniczona.
7 listopada 2026 (sobota), godz. 12.00
Warsztaty – świece z węzy pszczelej. Spotkanie dedykowane rodzinom z dziećmi. Uczestnicy warsztatów poza wykonaniem świec, będą mogli zwiedzić wystawę ULiversum. Miejsce zbiórki: kasa Muzeum. Cena biletu: 25 zł.
7 listopada 2026 (sobota), godz. 14.00
Oprowadzanie kuratorskie po wystawie. Jego scenariusz uwzględnia potrzeby dorosłych i seniorów. Miejsce zbiórki: kasa Muzeum. Cena podstawowego biletu: 25 zł. Cena biletu specjalnego: 5 zł.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.
Wysokość dofinansowania: 225 000 zł
Całkowita wartość projektu netto: 286 141 zł
***
Kurator:
Magdalena Cielesta
Koordynator projektu:
Anna Anzorge-Potrzebowska
Projekt i realizacja:
VidiFilm
Zespół projektowy – Aleksandra Lubos-Zadroż, Patrycja Wojda, Alicja Schatton-Lubos
Zespół realizacyjny – Werner Lubos, Wojciech Węglarski, Artur Lubos, Liliana Białas – Artmalist (model pszczoły)
Koordynacja dostępności:
Anna Macherzyńska-Swoboda
ETR:
Fundacja Instytut Dostępności Akces Lab
Audiodeskrypcja:
Fundacja Szansa – Jesteśmy Razem
Tłumaczenie na PJM:
Irena Piecha
Korekta tekstów:
Barbara Papaj, Katarzyna Gierszewska-Widota
Konserwacja:
Paulina Chyłka-Księżarek, Małgorzata Książek, Sylwia Kudła-Herner – Pracownia Konserwacji Zabytków Artcon, Piotr Sworzeń
Fotografie:
Michał Szalast
Audioprzewodnik:
Michał Hrobak
Aranżacja zieleni:
Małgorzata Przysiewkowska, Michał Niesporek oraz uczniowie klasy III b Katowickiego Centrum Edukacji Zawodowej w Katowicach i uczniowie klasy IV a Zespołu Szkół Budowlanych w Chorzowie
Konsultacja merytoryczna:
Henryk Działo – Pasieka „Natura” Wojkowice, Śląski Związek Pszczelarzy
Współpraca:
Barbara Klajmon, Damian Adamczak, Jan Patkowski, Eugeniusz Potempa, Janusz Bajda, Grzegorz Haśnik
Partnerem wystawy jest Śląski Związek Pszczelarzy.
