Jesień na dawnej wsi była czasem wytężonej pracy, podsumowywania całorocznych plonów i przygotowywania zapasów na nadchodzącą zimę. Do tych tradycji nawiązuje Dzień Kartofla w Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie” – największe wydarzenie w kalendarzu muzeum, pełne regionalnych smaków, muzyki, opowieści i praktycznych pokazów. Będzie to okazja, by lepiej poznać codzienność mieszkańców dawnej wsi. Szczególne miejsce zajmą oczywiście ziemniaki – niegdyś jeden z najważniejszych produktów w gospodarstwach domowych – oraz zwyczaje związane z ich uprawą, wykopkami i wykorzystaniem w tradycyjnej kuchni.
Ziemniak – skromny bohater śląskiej kuchni
W programie wydarzenia znajdą się prelekcje o różnych odmianach ziemniaka i jego znaczeniu w codziennym życiu i kuchni. Uczestnicy dowiedzą się, jak zmieniała się uprawa kartofli, jakie odmiany cenili dawni gospodarze i dlaczego ziemniak przez dziesięciolecia był jednym z podstawowych składników pożywienia. Opowiedzą o tym przedstawiciele Śląskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego.Nie zabraknie też opowieści o różnorodności potraw przygotowywanych z tego pozornie zwyczajnego warzywa – kartofle trafiały na stoły niemal każdego dnia: gotowane, pieczone, smażone i przetwarzane na wiele sposobów.
Na miłośników tradycyjnych smaków czeka prawdziwa kulinarna uczta. Swoje potrawy przygotują Koła Gospodyń Wiejskich: KGW Golce, KGW Poręba, KGW Włodowice, KGW Pradlanki i KGM Stolarzowice. Wśród propozycji znajdą się m.in. pieczonki, placki na blasze, babki ziemniaczane, kluski i wiele innych dań związanych z kuchnią naszego regionu. Uczestników czeka też poczęstunek ziemniakami przygotowanymi w parowniku – wyjątkowa okazja, by poznać smak kartofli przyrządzonych w prosty, tradycyjny sposób (poczęstunek dostępny do wyczerpania zapasów).
Wspólne wykopki i pokaz pracy traktora
Jedną z najbardziej widowiskowych części wydarzenia będzie pokaz pracy traktora oraz wspólne wykopki. To okazja, by zobaczyć, jak wyglądał zbiór ziemniaków, i przekonać się, ile pracy wymagało dawniej wydobycie plonów z ziemi. Uczestnicy poznają też zwyczaje związane z jesiennymi zbiorami i przechowywaniem żywności – w czasach, gdy nie znano lodówek ani nowoczesnych metod konserwacji, odpowiednie przygotowanie zapasów było kluczowe dla przetrwania zimy.
Kiszenie kapusty – wspólna praca i smak tradycji
Jesiennych przygotowań do zimy nie sposób sobie wyobrazić bez kiszenia kapusty – jednego z podstawowych warzyw uprawianych w gospodarstwach, którego zakiszanie pozwalało zachować je na długie zimowe miesiące. Podczas wydarzenia odbędzie się pokaz szatkowania i kiszenia kapusty, dzięki któremu uczestnicy zobaczą kolejne etapy przygotowywania tego tradycyjnego przetworu i poznają dawne zwyczaje związane z jesiennym gromadzeniem zapasów.
Warsztaty dla całych rodzin
Na uczestników Dnia Kartofla czekają także warsztaty rodzinne, łączące naukę, zabawę i twórcze spędzanie czasu – m.in. garncarstwo, wyrób soli prowansalskiej, cukru lawendowego i różanego, bibułkarstwo oraz filcowanie. Jesiennego świętowania w skansenie nie może zabraknąć muzyki: na scenie wystąpi Zespół Pieśni i Tańca „Siemianowice”, prezentując bogactwo polskiego folkloru poprzez muzykę, śpiew i taniec, a także Śląski Ludowy Zespół Śpiewaczy „Zawodzianki”, w którego wykonaniu zabrzmią pieśni nawiązujące do regionalnej tradycji i muzycznego dziedzictwa Śląska. Zapraszamy również na jarmark rzemiosła i rękodzieła, gdzie będzie można spotkać twórców i producentów prezentujących wyroby inspirowane tradycją i regionalnym dziedzictwem, a także smakowite produkty z całego regionu.
ULiversum – poznaj niezwykły świat pszczół
Szczególnym punktem programu będzie otwarcie o godzinie 12:00 wystawy stałej „ULiversum” w chałupie z Simoradza. Nowa ekspozycja zaprosi zwiedzających do odkrywania fascynującego świata pszczół i tradycji pszczelarskich – to opowieść o niezwykłej roli tych owadów w przyrodzie i życiu człowieka oraz o znaczeniu pszczelarstwa dla dziedzictwa kulturowego.
**PROGRAM DNIA KARTOFLA**
**Łąka przy chałupie Sołtysa – PRELEKCJE**
**12.00** – oficjalne otwarcie wystawy stałej **ULiversum** w spichlerzu z Simoradza na Małej Łące
**12.20** – oficjalne otwarcie imprezy – **Marek Szołtysek** **12.30** – **ODR Mikołów** – prelekcja „Wszystko, czego nie wiemy o ziemniakach, a chcielibyśmy się dowiedzieć” – o uprawie, odmianach i zastosowaniu ziemniaków w kuchni
**15.00** – **„Jesień na wsi – na polu i w zagrodzie”** – prof. Lech Krzyżanowski
**15.30** – **„Domowe sposoby na jesienne choroby”** – Dorota Nowak
**SCENA GŁÓWNA**
**13.00** – występ Śląskiego Ludowego Zespołu Śpiewaczego **„Zawodzianki”**
**16.00** – występ Zespołu Pieśni i Tańca **„Siemianowice”**
**POLE ZA SPICHLERZEM Z WOJKOWIC**
**14.00** – **pokaz pracy ciągnika i wspólne wykopki**
**ZAGRODA Z PANEWNIK** **12.30–17.00** – pokaz **szatkowania i deptania kapusty**
**KOŁA GOSPODYŃ WIEJSKICH**
Chałupa z Goleszowa – **KGW Pradlanki** Mała Łąka – **KGW Poręba** Zagroda z Krasów – **KGM Stolarzowice** Chałupa ze Strzemieszyc – **KGW Włodowice** Chałupa Sołtysa – **KGW Golce** **Łąka przy kręgach ogniskowych** **15.00** – wydawka ziemniaków z parowników
**Ilość ograniczona!**
**WARSZTATY** Biały namiot na łące przy Sołtysie: Łąka przy chałupie ze Strzemieszyc: Spichlerz z Wojkowic: **ZIEMNIACZANE ZABAWY – ŁĄKA PRZY CHAŁUPIE ZE ZBOROWSKIEGO**
dźwiganie ciężarów – czyli worka ziemniaków
slalom
rzut do celu rozdzielanie kartofli na drobne i większe
**Nie zabraknie również jarmarku rzemiosła i rękodzieła**, regionalnych produktów oraz smaków inspirowanych tradycyjną kuchnią.
