Jesień na dawnej wsi była czasem wytężonej pracy, podsumowywania całorocznych plonów i przygotowywania zapasów na nadchodzącą zimę. To właśnie do tych tradycji nawiązuje Dzień Kartofla w Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”. Zapraszamy na najwększe wydarzenie muzeum, pełne regionalnych smaków, muzyki, opowieści i praktycznych pokazów, podczas których będzie można lepiej poznać codzienność mieszkańców dawnej wsi. Szczególne miejsce zajmą oczywiście ziemniaki – niegdyś jeden z najważniejszych produktów w gospodarstwach domowych – oraz zwyczaje związane z ich uprawą, wykopkami i wykorzystaniem w tradycyjnej kuchni.
Ziemniak – skromny bohater śląskiej kuchni
W programie wydarzenia znajdą się prelekcje dotyczące różnych odmian ziemniaka oraz jego znaczenia w codziennym życiu i kuchni. Uczestnicy dowiedzą się, jak zmieniała się uprawa kartofli, jakie odmiany były cenione przez gospodarzy i dlaczego ziemniak przez dziesięciolecia stanowił jeden z podstawowych składników pożywienia. Nie zabraknie również opowieści o niezwykłej różnorodności potraw przygotowywanych z tego pozornie zwyczajnego warzywa. Kartofle trafiały na stoły niemal każdego dnia – gotowane, pieczone, smażone i przetwarzane na wiele sposobów.
Jesień na dawnej wsi
Dzień Kartofla będzie także okazją do poznania dawnego rytmu życia na wsi w okresie jesiennym. Po zakończeniu żniw rozpoczynał się czas kolejnych ważnych prac – zbioru ziemniaków, warzyw i owoców, przygotowywania zapasów oraz porządkowania gospodarstwa przed zimą. Opowiemy, jak wyglądały wykopki, które często angażowały całe rodziny i sąsiadów. Zbieranie ziemniaków było pracą wymagającą wysiłku, ale – podobnie jak wiele innych zajęć gospodarskich – mogło stać się okazją do wspólnego spotkania i wzajemnej pomocy. Uczestnicy poznają również zwyczaje związane z jesiennymi zbiorami i przechowywaniem żywności. W czasach, gdy nie znano lodówek ani nowoczesnych metod konserwacji, odpowiednie przygotowanie zapasów było niezwykle ważne dla przetrwania zimowych miesięcy.
Wspólne wykopki i pokaz pracy traktora
Jedną z najbardziej widowiskowych części wydarzenia będzie pokaz pracy traktora oraz wspólne wykopki. Będzie to okazja, aby zobaczyć, jak wygląda zbiór ziemniaków, i przekonać się, ile pracy wymagało dawniej wydobycie plonów z ziemi. Zaprosimy uczestników do wspólnego działania – bo przecież najlepiej poznaje się dawne zwyczaje nie tylko poprzez oglądanie, ale przede wszystkim przez własne doświadczenie. Wykopki będą symbolicznym przypomnieniem czasów, gdy jesienne prace polowe angażowały całe wiejskie społeczności.
Kiszenie kapusty – wspólna praca i smak tradycji
Jesienne przygotowania do zimy trudno sobie wyobrazić bez kiszenia kapusty. Kapusta była jednym z podstawowych warzyw uprawianych w gospodarstwach, a jej zakiszanie pozwalało zachować ją na długie zimowe miesiące. Podczas wydarzenia odbędzie się pokaz szatkowania i kiszenia kapusty. Uczestnicy będą mogli zobaczyć kolejne etapy przygotowywania tego tradycyjnego przetworu i dowiedzieć się więcej o dawnych zwyczajach związanych z jesiennym gromadzeniem zapasów. Kiszenie kapusty często miało charakter wspólnej pracy. Przy szatkowaniu i przygotowywaniu beczek spotykali się członkowie rodziny i sąsiedzi, a wykonywanym razem zajęciom towarzyszyły rozmowy i wspólne spędzanie czasu.
Kartofle z parownika
Czym byłby Dzień Kartofla bez możliwości spróbowania jego głównego bohatera? Na uczestników wydarzenia czekać będzie poczęstunek ziemniakami przygotowanymi w parowniku – wyjątkowa okazja, aby poznać smak kartofli przyrządzonych w prosty, tradycyjny sposób. Poczęstunek będzie dostępny do wyczerpania zapasów.
Smaki regionalnej kuchni
Na miłośników tradycyjnych smaków czekać będzie prawdziwa kulinarna uczta. Swoje potrawy przygotują Koła Gospodyń Wiejskich, a na stoiskach będzie można znaleźć również regionalne specjały. Wśród kulinarnych propozycji pojawią się między innymi: pieczonki, placki na blasze, babki ziemniaczane, kluski oraz wiele innych dań i produktów związanych z kuchnią naszego regionu. Będzie to doskonała okazja, aby przekonać się, jak wiele smaków można wydobyć z prostych, dostępnych lokalnie składników, i przypomnieć sobie potrawy, które przez pokolenia gościły na śląskich stołach.
Warsztaty dla całych rodzin
Dzień Kartofla to wydarzenie, w którym tradycję można poznawać również poprzez działanie. Na uczestników czekają warsztaty rodzinne, łączące naukę, zabawę i twórcze spędzanie czasu. Najmłodsi i ich opiekunowie będą mogli wspólnie odkrywać bogactwo wiejskiej kultury, dawnych zajęć oraz jesiennych tradycji – to propozycja dla tych, którzy chcą nie tylko oglądać, ale również samodzielnie tworzyć i doświadczać.
Muzyka, śpiew i taniec
Jesienne świętowanie w skansenie nie może obyć się bez muzyki. Na scenie wystąpi Zespół Pieśni i Tańca „Siemianowice”, który zaprezentuje bogactwo polskiego folkloru poprzez muzykę, śpiew i taniec. Publiczność usłyszy również Śląski Ludowy Zespół Śpiewaczy „Zawodzianki”, w którego wykonaniu zabrzmią pieśni nawiązujące do regionalnej tradycji i muzycznego dziedzictwa Śląska. Koncerty będą okazją do wspólnego przeżywania kultury, której naturalnym miejscem od zawsze były spotkania mieszkańców wsi, rodzinne uroczystości i lokalne święta.
Jarmark rzemiosła i rękodzieła
Podczas wydarzenia zapraszamy również na jarmark rzemiosła i rękodzieła. Na stoiskach będzie można spotkać twórców i producentów prezentujących różnorodne wyroby inspirowane tradycją oraz regionalnym dziedzictwem, a także smakowite produkty z całego regionu.
ULiversum – poznaj niezwykły świat pszczół
Szczególnym punktem programu będzie otwarcie o godzinie 12:00 wystawy stałej „ULiversum” w chałupie z Simoradza. Nowa ekspozycja zaprosi zwiedzających do odkrywania fascynującego świata pszczół i tradycji pszczelarskich – to opowieść o niezwykłej roli tych owadów w przyrodzie i życiu człowieka oraz o znaczeniu pszczelarstwa dla dziedzictwa kulturowego.
