Procesja z palmami, wielkanocne obrzędy- znane i te zapomniane, warsztaty rękodzielnicze, jarmark i wiele innych świątecznych atrakcji pojawi się w programie wydarzenia „Wielkanoc na Śląsku” w niedzielę 29 marca.
W tym roku uczestnicy zapoznają się z dawnymi zwyczajami, które zostaną zaprezentowane w terenie, wezmą udział w obrzędach praktykowanych na dawnej wsi a najmłodsi – zgodnie z tradycją – wyruszą do zagród w poszukiwaniu zajączków oraz czekoladowych jajek. Po raz kolejny przestrzeń muzealnej ekspozycji gościć będzie rękodzielników prowadzących warsztaty tworzenia palm wielkanocnych oraz zdobienia jajek, a całość dopełni jarmark produktów regionalnych.
– „Wielkanoc na Śląsku” to pierwsze obrzędowe wydarzenie na większą skalę w naszym tegorocznym kalendarium. Z roku na rok obserwujemy wzrost frekwencji na tej imprezie, co świadczy o dużej chęci powrotu do korzeni, sięgania do dawnych tradycji a także potrzebie wiedzy, skąd wzięły się w naszej kulturze dane symbole, jakie jest ich znaczenie współcześnie. Z wielką satysfakcją obserwujemy podczas prezentacji dawnych obrzędów coraz większe zainteresowanie obcokrajowców, którzy aktywnie włączają się w inscenizację. Warto podkreślić, że tego dnia staramy się przybliżyć i omówić wszystkie symboliczne rytuały. Wiele z nich praktykuje się w odległych zakątkach regionu, bądź zupełnie o nich zapomniano. To propozycja zwłaszcza dla tych, którzy stronią od komercji, szukając ukojenia w sielskim klimacie jaki zapewnia nasza muzealna ekspozycja – podkreśla Paulina Cius-Górska dyrektorka MGPE w Chorzowie.
Tegoroczna edycja będzie wyjątkowa ze względu na wielki finał XXXVI edycji Wojewódzkiego Konkursu „Górnośląskie Kroszonki”, który po raz pierwszy odbędzie się na terenie Muzeum. Przypomnijmy, że w ubiegłym roku podczas wernisażu w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu ogłoszono wspólną decyzję o przejęciu konkursu przez Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie” i kontynuacji tego wielkiego dorobku.
Celem konkursu jest pielęgnowanie i popularyzowanie wielkanocnych tradycji oraz bogatej plastyki obrzędowej związanej ze świętami w kulturze polskiej. Konkurs pozwala lepiej poznać dziedzictwo kulturowe regionu, rozwija kreatywność inspirowaną wzorami regionalnymi oraz kształtuje wrażliwość estetyczną i umiejętności plastyczne uczestników.
O godzinie 10.00 ogłoszeni zostaną laureaci tegorocznej edycji, a następnie od godziny 12.00 będzie można podziwiać zgłoszone do konkursu prace — misternie zdobione kroszonki, będące prawdziwą wizytówką śląskiej tradycji wielkanocnej.
Wielkanocne atrakcje dla najmłodszych i dorosłych
Od godziny 12.00 zapraszamy gości na teren Muzeum, gdzie rozpoczną się liczne atrakcje. Dzień otworzy poszukiwanie wielkanocnych jajek, uwielbiane przez najmłodszych uczestników. Dzieci — podzielone na grupy wiekowe — będą zbierać czekoladowe jajeczka ukryte w skansenowskich zagrodach.
Nie zabraknie także tradycyjnych zabaw, takich jak slalom z jajkiem na łyżce czy kulanie jajek do ducki — jednej z najstarszych wielkanocnych gier na Śląsku.
Warsztaty rękodzielnicze i tradycje wielkanocne
Dla miłośników rękodzieła przygotowano warsztaty tworzenia tradycyjnych palm wielkanocnych. Uczestnicy wykonają własne palmy z zielonych gałązek, bibuły i wstążek. Prace przygotowane podczas warsztatów wezmą udział w konkursie, w którym oceniana będzie zarówno estetyka, jak i kreatywność.
Święta Wielkiej Nocy nie mogą obejść się bez pisanek — zdobionych jajek, symbolizujących odradzające się życie. Na Śląsku nazywane są one kroszonkami, a najstarszą metodą ich dekorowania jest technika batikowa, polegająca na nakładaniu wosku i farbowaniu jaj. Podczas wydarzenia odbędą się warsztaty zdobienia jajek tą właśnie metodą. Dodatkowo w spichlerzu z Wojkowic, pod okiem opiekunów, będzie można wykonać własną palmę lub świąteczną ozdobę.
W chałupie ze Strzemieszyc na gości czekać będzie trójka laureatów konkursów kroszonkarskich, którzy zaprezentują swoje techniki zdobienia jajek – batik, sitowie oraz ażur i opowiedzą o tajnikach tej wyjątkowej sztuki. Będzie można samem przekonać się jak czasochłonne i wymagające ogromnej cierpliwości jest to zajęcie.
Procesja i wielkanocny korowód
Uczestnicy wydarzenia będą mogli wziąć udział w procesji i wielkanocnym korowodzie po terenie skansenu. W trakcie przejścia odtwarzane będą zwyczaje związane z Niedzielą Palmową i Wielkim Tygodniem. Prowadzący przybliżą dawne wierzenia i rytuały, m.in. opowiedzą o znaczeniu palm wielkanocnych, obrzędach zapewniających urodzaj oraz zwyczaju palenia żuru.
Chętni będą mogli udać się do kościoła z Nieboczów, gdzie o godzinie 14.00 rozpocznie się msza święta. Po nabożeństwie, około godziny 14.40, na scenie wystąpi Regionalny Zespół Śpiewaczy “Jakowiczanie”. W nawiązaniu do tegorocznych obchodów Roku Górali i Obrzędów Pasterskich Katarzyna Rucka-Ryś – etnolożka związana z Muzeum Regionalnym “Na Grapie” opowie o tradycjach wiosennych w Beskidzie. Całość zwieńczy rozstrzygnięcie konkursu na najpiękniejszą palmę wielkanocną, ogłoszenie zwycięzców w konkursie edukacyjnym “Precz zimo zła”, gdzie nagrodzone zostaną marzanny wykonane przez grupy szkolne? . Jak co roku w programie znalazł się występ muzealnej Dygającej Kapeli, która zaprasza wszystkich na godzinę 16.00 do zabytkowego kościoła z Bobrka na terenie MGPE, gdzie zaprezentuje pieśni wielkopostne i wielkanocne.
Jarmark wielkanocny
Nieodłącznym elementem wydarzenia będzie jarmark wielkanocny, na którym pojawią się rękodzielnicy, twórcy ludowi, producenci wyrobów regionalnych oraz stoiska gastronomiczne serwujące tradycyjne potrawy. To doskonała okazja, by poczuć autentyczny klimat świąt i zabrać ze sobą kawałek wielkanocnej tradycji.
Wielkanoc na Śląsku
12.00 – otwarcie imprezy Marek Szołtysek/ rozpoczęcie zmagań konkursowych „najpiękniejsza palma”
12.15 – zabawa „szukanie zajączka wielkanocnego” – zabawa podzielona na dwie grupy wiekowe – grupa młodsza (do lat 7) szuka „zajączka” w zagrodzie z Panewnik, grupa starsza (od lat 8 wzwyż) zagrodzie z Bruśka i wokół niej.
12.40 – zbiórka pod sceną i przejście po terenie pochodem „Wielkiego Tygodnia” (prezentacja obrzędów)
14.00 – przejście z procesją z Jezuskiem na mszę świętą w kościele z Nieboczów.
14.40 – koncert Zespołu Pieśni i Tańca Jaśkowiczanie
15.15 – tradycje wiosenne – Katarzyna Rudzka – Ryś
15.30 – rozstrzygnięcie konkursu na najpiękniejszą palmę oraz konkursu „Precz zimo zła” i wręczenie nagród
16.00 – koncert Pieśni Pasyjnych w wykonaniu „Dygającej Kapeli” w kościele z Bobrka
W budynku głównym o godzinie 12.00 zostanie otwarta wystawa pokonkursowa pięknie zdobionych jaj, które brały udział w XXXVI konkursie „Górnośląskie Kroszonki” organizowanego przez Muzeum.
Spichlerz z Wojkowic – warsztaty palm i ozdób wielkanocnych
chałupa ze Zborowskiego – warsztaty:
– zdobienia jaj metodą batiku
– zdobienia jajek metodą sitowia
Chałupa ze Strzemieszyc – izba po lewej stronie – pokazy zdobienia jaj przez kroszonkarzy biorących udział w konkursie
łąka przy chałupie Sołtysa – kulanie jajek, slalom z jajkami
biały namiot na łące przy chałupie Sołtysa – stanowisko konkursowe „najpiękniejsza palma”
zagroda chałupy z Panewnik – szukanie zajączka dla dzieci do lat 7
zagroda chałupy z Bruśka – szukanie zajączka dla dzieci od lat 8
zagroda chałupy z Katowic (chałupa Sołtysa) Koło Gospodyń Wiejskich GOLCE
chałupa ze Strzemieszyc Wielkich – Koło Gospodyń Wiejskich PRADLANKI
