Category: Bez kategorii

„Precz zimo zła!” – te słowa ponownie wybrzmią podczas wyjątkowego wydarzenia obrzędowego, które co roku przyciąga licznych uczestników zainteresowanych dawnymi zwyczajami przedwiośnia. Niegdyś powszechny obrzęd topienia marzanny dziś należy już do rzadkości i odtwarzany jest m.in. w Muzeum Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie.

Topienie lub palenie marzanny – symbolu zimy, zła i śmierci, które wraz z nadejściem nowego roku należało usunąć ze wsi – było związane z radosnym pochodem. Towarzyszył mu goik, znak nadchodzącej wiosny i budzącej się do życia przyrody.

22 marca w muzeum odbędą się warsztaty, podczas których uczestnicy samodzielnie przygotują marzannę i goik oraz nauczą się tradycyjnej pieśni powitalnej na cześć wiosny. Następnie barwny korowód przejdzie przez teren skansenu, by symbolicznie spalić w ognisku marzannę – uosobienie zimy. Po wspólnym śpiewie orszak uda się do zagrody sołtysa, gdzie chałupa zostanie udekorowana goikiem, zwiastującym nadejście cieplejszych dni.

Tradycje odtwarzane w MGPE sięgają dawnych czasów, wówczas z marzanną – słomianą kukłą przebraną w kobiecy strój – wędrowały przez wieś dziewczęta śpiewając tradycyjne pieśni. Po drodze kukłę obrzucano resztkami śniegu, błotem, kamieniami. Była ona wynoszona poza obręb wsi, gdzie po wcześniejszym rozebraniu, była topiona lub z braku wody – palona. Po całej ceremonii na kij po marzannie zatykano goik, czyli niewielkie drzewko iglaste przybrane kolorowymi.  Był on symbolem życia i budzącej się do życia przyrody, a jego wniesienie do wsi miało zapewnić obfite plony. Z goikiem obchodzono wszystkie domy, śpiewając radosne pieśni, aby symbolicznie przyprowadzić wiosnę.

Jeśli chcecie wspólnie odtworzyć te dawne obrzędy, zarezerwujcie czas 22 marca. Wydarzenie rozpocznie się o godz. 12.00. Bilety online dostępne są na stronie internetowej muzeum w cenie 20 zł za osobę.

Liczba miejsc na warsztatach jest ograniczona.

Jak żyły dawniej kobiety na Śląsku? Jak pracowały, o czym marzyły i komu zwierzały się ze swoich smutków?

Czy można się tego dowiedzieć ze starych zbiorów z pieśniami? Twierdzimy, że tak.

Przyjdźcie posłuchać i pośpiewać z Dygającą Kapelą podczas czwartkowego otwartego spotkania śpiewaczego z okazji Dnia Kobiet. Dowiedzieć się i sprawdzić jak bardzo ich dzień powszedni różnił się od naszego.

Dzięki tekstom pieśni opowiemy historię świata naszych babć i prababć. Będzie chwilami wzruszająco, ale także zabawnie.

Zapraszamy na dzień z kobietami, który poprowadzi Karo Przewłoka wraz z Dygającą Kapelą

Wydarzenie odbędzie się 5 marca w budynku głównym muzeum – początek o godzinie 18.00.
Wstęp wolny.

„Precz zimo zła! – Konkurs na najlepszą marzannę” to doskonała okazja dla uczniów, aby połączyć kreatywność z poznawaniem tradycji ludowych. Konkurs organizowany jest przez Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie” i ma na celu przybliżenie pięknych zwyczajów związanych z pożegnaniem zimy oraz rozwijanie talentów plastycznych młodych twórców.

Kto może wziąć udział?

Do konkursu zapraszamy grupy uczniów (od 3 do 10 osób) ze szkół z terenu województwa śląskiego:

klasy I–IV szkoły podstawowej,

klasy V–VIII szkoły podstawowej,

uczniów szkół ponadpodstawowych.

Grupa powinna być zgłoszona przez nauczyciela – opiekuna.

Na czym polega zadanie?

Zadaniem uczestników jest samodzielne wykonanie Marzanny – symbolu odchodzącej zimy.

Praca powinna:

mieć od 70 cm do 150 cm wysokości,

być wykonana z naturalnych materiałów (np. słoma, drewno, wiklina, papier, len, bawełna), nawiązywać do tradycyjnych wzorów i obrzędowości ludowej.

Termin zgłoszeń

Gotowe prace wraz z formularzem zgłoszeniowym należy dostarczyć do siedziby muzeum (ul. Parkowa 25 w Chorzowie) do 20 marca 2026 r. w dni robocze w godzinach 7:30–15:30.

Nagrody

W każdej kategorii wiekowej zostanie wyłoniony zwycięzca. Laureaci otrzymają: voucher na wybraną lekcję muzealną z oferty edukacyjnej muzeum dla całej klasy (do 30 osób), pamiątkowy dyplom.

Ogłoszenie wyników

Wyniki konkursu zostaną ogłoszone 20 marca 2026 r., a wręczenie nagród odbędzie się 29 marca 2026 r. podczas wydarzenia „Wielkanoc na Śląsku” w skansenie. To świetna okazja, aby wspólnie w klasie stworzyć niezwykłą pracę, poznać dawne zwyczaje i powitać wiosnę w kreatywny sposób.

Zbierzcie zespół, przygotujcie swoją Marzannę i pożegnajcie zimę z fantazją!

REGULAMIN KONKURSU

Dzień Kobiet z Crepilove – stwórz swój wyjątkowy kwiat z krepiny
8 marca
godz. 12:00

Zapraszamy na wyjątkowe, twórcze spotkanie z okazji Dnia Kobiet, podczas którego każda z uczestniczek stworzy własny, niepowtarzalny kwiat z krepiny pod okiem rękodzielniczki Crepilove Marceliny Milcz-Wróbel .

Naszym gościem będzie artystka specjalizująca się w realistycznych kwiatach z krepiny – od miniaturowych form po imponujące kwiaty giganty, wykonywane z niezwykłą dbałością o każdy detal. W 2021 roku została wyróżniona Certyfikatem Rękodzieła przyznanym przez Ogólnopolski Cech Rzemieślników i Artystów.

Twórczyni łączy w swoich pracach krepinę z koronką, tiulem, skórą i koralikami, tworząc dekoracje, wianki, bukiety oraz kwiaty do sesji zdjęciowych i reklamowych. Jest również Twórczynią Ludową oraz członkinią Stowarzyszenie Twórców Ludowych w dziedzinie bibułkarstwa.

Podczas warsztatów uczestniczki poznają tradycyjne techniki bibułkarstwa żywieckiego oraz stworzą własny kwiat – symbol kobiecości, delikatności i siły. To będzie czas relaksu, twórczej ekspresji i świętowania w kobiecym gronie.

Nie trzeba mieć doświadczenia – liczy się chęć tworzenia i wspólnego spędzenia czasu.

Liczba miejsc jest ograniczona – kup bilety już dziś!

Bilety w cenie 60 zł od osoby.

Pogrzeb basa to zwyczaj, który wieńczył mięsopust, a zapowiadał Wielki Post. Podczas ostatkowej zabawy ze śpiewem i tańcami, odbywała się parodia pogrzebu najgłośniejszego instrumentu, jakim był właśnie bas. W czasie tego widowiska formował się orszak złożony z muzyków i przebierańców – m.in. księdza, wdowy, ministranta, płaczek, grabarza oraz mężczyzn, którzy nieśli instrument niczym trumnę. Śpiewano pieśni pogrzebowe, lamentowano, a bas przykrywano całunem, wkładano do trumny, lub po prostu chowano do futerału czy przenoszono do innego pomieszczenia. Cały obrzęd miał przypominać o nadchodzącym Wielkim Poście, który jest czasem zadumy, refleksji i powagi.

Już 12 lutego od godz. 18:00 w naszym Muzeum będziecie mieli okazję doświadczyć tego zwyczaju! Oto Dygająca Kapela zainscenizuje właśnie Pogrzeb basa. Będą śpiewy, tańce, ale i lamenty.

Tego dnia przypada również Tłusty Czwartek, więc to świetny powód, by sobie pofolgować, dobrze i tłusto zjeść, i doskonale się pobawić!

CENA BILETU – 10 zł

UWAGA Liczba miejsc ograniczona, zachecamy do zakupu biletów online

Nasza kapela przygotowała dla Was frywolne i energetyczne utwory, które sprawią, że nie będziecie mogli oderwać się od parkietu!

OSTATNI ETNOSPACER „PRZEWODNIK PO ŚWIĄTECZNYCH WYSTROJACH” – 1 LUTEGO (NIEDZIELA), GODZ. 12.00

Zapraszamy na wyjątkowy etnospacer, podczas którego przeniesiemy Was w świat dawnych świątecznych tradycji i zimowych opowieści. W niedzielę 1 lutego o godz. 12.00 wspólnie z przewodnikiem odwiedzimy świąteczne wystroje naszych zabytkowych chałup.

Wejdziecie do chałupy z Istebnej, gdzie zamiast choinki wisi podłaźniczka — zielona gałąź, która niegdyś była jednym z najważniejszych symboli Bożego Narodzenia. Zajrzycie do chałupy z Frydka, gdzie w kącie stoi tradycyjny snop siana, niosący ze sobą dawne znaczenia i wierzenia. Wstąpicie do szkoły z Wapienicy, gdzie uczniowie przygotowują papierowe ozdoby, a w powietrzu czuć już zapach nadchodzących Świąt. A w chałupie sołtysa czekać na Was będzie ciepła, rodzinna atmosfera oraz prezenty ukryte dla domowników.

Każde wnętrze opowiada swoją własną historię — inny zwyczaj, inną tradycję, inny sposób świętowania. Zobaczycie świąteczne stoły: od wigilijnej wieczerzy, aż po bożonarodzeniowe śniadania i obiady, pełne regionalnych smaków oraz dawnych potraw.

Tuż po zwiedzaniu zapraszamy na warsztaty artystyczne z tworzenia świątecznych dekoracji.

Bilety w cenie 30 zł od osoby. Dostępne online i w kasie!
Liczba miejsc ograniczona — warto się pospieszyć!

9 lutego będziemy po raz kolejny obchodzić Ogólnopolski Dzień Etnografii, Etnologii i Antropologii Kulturowej. Został ustanowiony  na pamiątkę powołania Towarzystwa Ludoznawczego w 1895 roku we Lwowie uchwałą Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego w dniu 26 października 2019 roku.

To święto wszystkich którzy badają tradycje, zwyczaje, wierzenia i kulturę różnych społeczności – etnografów, antropologów kulturowych i folklorystów. Ideą Dnia Etnografii jest popularyzowanie różnorodności kultur i tradycji, podkreślanie znaczenia niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Tegoroczne hasło wiodące Dnia to Etno-kuchnia.

W Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny” razem z naszym wieloletnimi partnerami – Instytutem im. Wojciecha Korfantego, oraz Oddziałem Śląskim Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego już po raz czwarty organizujemy spotkanie poświęcone tradycjom kuchni. Będziemy mówić o historii i teraźniejszości, zastanawiać się jak popularyzować i chronić  kulinarne dziedzictwo naszych regionów.

Szczegółowy program spotkania można znaleźć na naszych stronach. Na wydarzenie obowiązuje bilet wstępu w cenie 5zł . Liczba miejsc ograniczona.

Dyrektor Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie” – Paulina Cius – Górska

Dyrektor Instytutu im. Wojciecha Korfantego – Dorota Pociask-Frącek

Prezes Oddziału Śląskiego Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego – Anna Grabińska-Szczęśniak

zapraszają

9 lutego 2026 do Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie” ul. Parkowa 25 Chorzów

na obchody Ogólnopolskiego Dnia Etnografii, Etnologii i Antropologii Kulturowej,

którego tematem są:

Tradycje od kuchni – smaki dziedzictwa

Program wydarzenia

10 00 – 10.20 – otwarcie spotkania, powitanie gości – Paulina Cius-Górska, Dorota Pociask-Frącek, Anna Szczęśniak

10.20 – 10.50 –Cztery pory roku w kuchni śląskiej – Ernestyna Kubecka

10.50 – 11.20 – Tradycje kuchni raciborskiej –  Julita Ćwikła, Muzeum w Raciborzu

11.20 – 11.50 – Zostaw to na Święta. Kulinarne zwyczaje świąteczne Anna Grabińska-Szczęśniak – Muzeum Górnośląskie w Bytomiu, oraz Oddział Śląski PTL,

11.50 – 12.20 – Znaczenie kapusty i ziemniaków w pożywieniu mieszkańców Górnego Śląska (na materiałach z XIX i XX wieku) dr hab. Prof. UO  Dorota Świtała-Trybek (Uniwersytet Opolski oraz Oddział PTL w Opolu)

12.20 – 12.50 – Żur. Historia w talerzu – Barbara Kowaczek-Jędrasik – Instytut im. Wojciecha Korfantego –

 Przerwa

13.30 – 13.50 – Jarmark produktów regionalnych – promocja kuchni regionalnej, promocja regionu Agnieszka Kotwa – (Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego – Śląskie Smaki),

13.50 – 14.10 –Chleb i podpłomyki jako element przekazu tradycji. Działalność edukacyjna Chlebowej Chaty – Jakub Dudys – Chlebowa Chata, Górki Małe,

14.10 – 14.30 – Przepis na opowieść. Kulinaria w edukacji Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie” – Dominika Firlus, Weronika Łacek –  Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”,

14.30 – 14.50 – „Gotuj z Korfantym” od kuchni – dr Malwina Wojtala – Instytut im. Wojciecha Korfantego

14.50 – zamknięcie spotkania. Dla chętnych zwiedzanie wystawy jubileuszowej „To (nie) jest skansen”

Z okazji zbliżającego się Dnia Babci i Dziadka mamy dla Was fantastyczny pomysł na wspólne, wartościowe spędzenie czasu!  To idealny sposób, aby spędzić czas z dziadkami – właśnie u nas, w wyjątkowej, pełnej wspomnień przestrzeni. Zapraszamy na etnospacer, podczas którego udamy się na zwiedzanie z przewodnikiem. Opowie on o dawnym wyposażeniu domowym, o tym, gdzie spali i mieszkali starka ze starzikiem oraz jak wyglądało ich codzienne życie. Szukacie pomysłu na prezent?

Najlepszym prezentem dla Babci i Dziadka jest wspólnie spędzony czas – a ten możecie podarować im właśnie w naszym muzeum, podczas wyjątkowego etnospaceru pełnego historii i wspomnień.

Bilety: 30 zł dostępne w kasie i online

Liczba miejsc ograniczona

Serdecznie zapraszamy!

ETNOSPACER: „Jak starka ze starzikiem kiedyś mieszkali?” 25 stycznia godz.12.00 

To ostatnia szansa w tegorocznej zimowej edycji, by jednocześnie przestraszyć się i pośmiać podczas wyjątkowego spektaklu Teatru Złego. „Duchy i strachy” po raz ostatni w tym sezonie powracają do chorzowskiego skansenu!

8 lutego aktorzy Teatru Złego – znani m.in. z corocznej „Nocy Muzeów” – snuć będą mroczne, ale i pełne humoru opowieści o duchach, zjawach i demonach.
Nie zabraknie historii opowiadanych z przymrużeniem oka, jak i tych naprawdę niepokojących, przenoszących nas w świat dawnych wierzeń, legend i podań, gdzie rzeczywistość miesza się z magią.

Atmosferę niesamowitości stworzy bajarz, jednak ostrzegamy – opowiadane historie mogą przyciągnąć do spichlerza niepożądanych gości…
Dreszczyk emocji może towarzyszyć słuchaczom od pierwszej do ostatniej minuty!

Niedziela 8 lutego  – zapraszamy 3 grupy:
⏰ 16:00 bilety online
⏰ 17:30 bilety online
⏰ 19:00 bilety online

📢 UWAGA!
▪ Zbiórka 15 minut przed rozpoczęciem przy kasie Muzeum
▪ Miejsce: Spichlerz z Wojkowic
▪ Wydarzenie dla osób 13+ ❗
▪ Bilety: 45 zł/os. 🪙
▪ Liczba miejsc ograniczona ❗

STRAAAASZNIE ZAPRASZAMY!

Serdecznie zapraszamy w najbliższa niedzielę 18 stycznia o godzinie 12.00 do udziału w wyjątkowym Etnospacerze kolędniczym, który odbędzie się w niezwykłej scenerii skansenu. To niepowtarzalna okazja, aby poznać bogactwo dawnych tradycji kolędniczych oraz zanurzyć się w atmosferze zimowych obrzędów, które przez wieki stanowiły ważny element życia społeczności wiejskiej.

Podczas spotkania uczestnicy wysłuchają barwnych opowieści o dawnych grupach kolędniczych, ich roli w lokalnej społeczności oraz znaczeniu kolędowania. Poznają charakterystyczne postacie kolędników, a także przebieg samego obrzędu i symbolikę rekwizytów, które mu towarzyszyły.

W trakcie etnospaceru będzie można z bliska zobaczyć stroje kolędnicze, a nawet je przymierzyć. Prezentowane kostiumy wykorzystywane są przez działającą przy muzeum „Dygającą Kapelę”, co pozwoli uczestnikom jeszcze lepiej poczuć klimat dawnych kolędniczych wędrówek.

Na zakończenie wydarzenia zapraszamy na warsztat plastyczny, podczas którego każdy uczestnik stworzy własną mini gwiazdę kolędniczą – jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli kolędowania. Własnoręcznie wykonana ozdoba stanie się nie tylko pamiątką ze spotkania, ale także pretekstem do dalszego odkrywania i kultywowania tradycji.

Etnospacer kolędniczy to propozycja dla rodzin z dziećmi, miłośników folkloru oraz wszystkich, którzy chcą w twórczy i angażujący sposób poznać niematerialne dziedzictwo kulturowe. Zapraszamy do wspólnego odkrywania tradycji i świątecznej atmosfery skansenu.

Cena biletu: 30 zł (opiekun + dziecko) dostepne online oraz w kasie skansneu

Liczba miejsc jest ograniczona

Start: niedziela, 18 stycznia, godz. 12:00  przy wejściu do skansenu