Najmilsze zimowe wieczory. Piyrzi furgało, berōw sie słuchało




Anna Stronczek

Najmilsze zimowe wieczory. Piyrzi furgało, berōw sie słu­chało

Zwyczaje, normy, wartości i relacje międzyludzkie, wierzenia, przekonania i sposoby leczenia, powiedzenia, pozdrowienia i opowieści, ubiór, uczesanie i wyposażenie wnętrz, potrawy i codzienne gospodarzenie, prace rolnicze i domowe – pamiętane i praktykowane w latach 50. XX wieku – opisy wszystkich tych elementów i jeszcze więcej odnajdziecie Państwo w dziele autorstwa Anny Stronczek.

Kilka dni z życia rodziny i jej sąsiedztwa podczas przygotowań, trwania i zakończenia zimowego darcia gęsiego pierza – istotnej niegdyś sytuacji folklorystycznej, okresu intensywnego przekazu niematerialnego dziedzictwa kulturowego, w postaci narracji, wiedzy czy umiejętności – zaprezentowane w sposób łączący powagę z humorem, z niezwykłym ciepłem i nostalgią, z perspektywy uczestnika, członkini społeczności. Najmilsze zimowe wieczory to książka mogąca stać się przyjemną lekturą dla każdego, zarówno operującego, jak i nieznającego śląskiej mowy. W wielu też Czytelnikach wzbudzi wspomnienia i tęsknotę za tymi nieodległymi, a jednak już niemal zapomnianymi czasami.

Publikacja inauguruje nową serię wydawniczą Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”, w ramach której wydawane będą dzieła depozytariuszy niematerialnego dziedzictwa kulturowego Górnego Śląska oraz Zagłębia Dąbrowskiego.

ISBN 978-83-948607-0-7

210 x 200 mm, s. 324

 


Przejdź do sklepu

Przewodnik po Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”




Zapraszamy do korzystania z aktualnego Przewodnika po Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”, który poprowadzi Państwa przez ekspozycję muzealną (77 obiektów na pow. 22,7 ha) i zapozna z wiedzą na temat złożonego charakteru kultury ludowej kształtującej się w ciągu wieków – w szczególności związanej z tradycyjnym budownictwem ludowym górnośląskim i zagłębiowskim. Obiekty pochodzą z okresu od końca XVIII wieku do lat 40. XX wieku, z Górnego Śląska (bez Opolszczyzny) oraz Zagłębia Dąbrowskiego.

Mamy nadzieję, że zwiedzając Muzeum skorzystacie Państwo ze złożonego tu ogromnego „depozytu pamięci” i doświadczycie uczucia nostalgii za ładem i harmonią codziennego życia, które przebiegało dawniej w bliższym kontakcie z naturą. Tak się składa, że w dzisiejszych czasach mamy coraz więcej powodów do refleksji nad kondycją ludzkiego losu, niech zatem Muzeum, naznaczone duchem przeszłości i tradycji pielęgnowanej przez naszych przodków, będzie dla Państwa miejscem częstych powrotów.

ISBN 978-83-941769-7-6
235×140 mm, s.


Przejdź do sklepu

 

Rocznik Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie” jest periodykiem, którego tematyka dotyka materialnego i niematerialnego dziedzictwa wsi Górnego Śląska oraz innych obszarów w granicach administracyjnych współczesnego województwa śląskiego, sytuując je także w szerszej perspektywie – Polski, Europy i świata.

Rocznik Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie” - Tom 6 (2018)




Rocznik Muzeum

„Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”

2018, tom 6

 

Periodyk, którego tematyka dotyka materialnego i niematerialnego dziedzictwa wsi Górnego Śląska oraz innych obszarów w granicach administracyjnych współczesnego województwa śląskiego. Stawiamy sobie za cel interdyscyplinarne podejście badawcze w prezentowanych na jego łamach studiach i opracowaniach. Chcemy przedstawiać prace etnografów, folklorystów, antropologów, kulturoznawców, historyków, architektów, historyków sztuki, etnosocjologów oraz archeologów, a co za tym idzie wykorzystywać ich warsztat badawczy i prezentować wynikające z podjętej metodologii ustalenia.

 

Spis treści

Artykuły/Studia

Zbigniew Hojka, Sytuacja polityczna ludności polskiej na Górnym Śląsku w latach 1918–1919

Paweł Parys, Dziergowice i Kuźnia Raciborska na tle innych wsi powiatów kozielskiego i raciborskiego w okresie powstań śląskich i plebiscytu w świetle nowych źródeł archiwalnych

Łukasz Wołczyk, Przyczynek do badań nad oddziaływaniem lokalnej prasy na wiejską ludność Górnego Śląska – na przykładzie wybranych artykułów zawartych w „Przewodniku Wiejskim” – w latach 1919– 1922

Michael Morys-Twarowski, Miencielowie (Mięcielowie) – dzieje chłopskiego rodu z Marklowic koło Cieszyna od XVIII do początku XX wieku

Krzysztof Bulla, Praktyczne możliwości wykorzystania genealogii genetycznej na przykładzie wstępnych wyników Projektu Silesia DNA

Agnieszka Przybyła-Dumin, Z mitologii nauki. Narracje spiskowe związane z genealogią genetyczną

Marcela Szymańska, Popularyzacja dziedzictwa kulturowo-językowego pogranicza polsko-czeskiego na przykładzie międzynarodowego Konkursu Gwary Laskiej „Morawske rzadzyni selske hospodyni”

 

Materiały/Koncepcje

Leszek Chróst, Pradziejowa (od eneolitu po wczesne średniowiecze) metalurgia w świetle badań archeologicznych i geochemicznych w zlewniach górnej Brynicy, Stoły i Potoku Granicznego

 

Recenzje/Opinie

Przemysław Nocuń, Recenzja książki: Wleński mikroregion osadniczy z X–XVIII wieku. Przemiany krajobrazu kulturowego

 

ISSN 2353-2734

235×160 mm, s. 188


Przejdź do sklepu

Rocznik Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie” - Tom 5 (2017)




Rocznik Muzeum

„Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”

2017, tom 5

 

Periodyk, którego tematyka dotyka materialnego i niematerialnego dziedzictwa wsi Górnego Śląska oraz innych obszarów w granicach administracyjnych współczesnego województwa śląskiego. Stawiamy sobie za cel interdyscyplinarne podejście badawcze w prezentowanych na jego łamach studiach i opracowaniach. Chcemy przedstawiać prace etnografów, folklorystów, antropologów, kulturoznawców, historyków, architektów, historyków sztuki, etnosocjologów oraz archeologów, a co za tym idzie wykorzystywać ich warsztat badawczy i prezentować wynikające z podjętej metodologii ustalenia.

 

Spis treści

Artykuły/Studia

Krzysztof Bulla, Źródła archiwalne do poznania wyposażenia gospodarstwa chłopskiego na Górnym Śląsku w XIX wieku

Michael Morys-Twarowski, Branni z Sibicy koło Cieszyna – dzieje chłopskiego rodu od XVIII do początku XX wieku

Marcin Wądołowski, Motyw podróży i drogi jako elementy śląskiego folkloru narracyjnego na przykładzie podań ludowych z terenu Siemianowic Śląskich

Zuzanna Orzeł, Wampiry, zmory i upiory w służbie propagowania wiedzy o regionie? Możliwości rozwoju regionalnej edukacji muzealnej na przykładzie praktyk dydaktycznych Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu

Irena Kontny, Dekoracje malarskie w drewnianych kościołach województwa śląskiego. Przyczynek do badań

Krzysztof Wieczorek, Kościół ewangelicki z Bytomia-Bobrka. Wybrane problemy konserwatorskie w obiekcie o charakterze tymczasowym wykonanym z materiałów nietrwałych i nietypowych

 

Materiały/Koncepcje

Urszula Hagno-Cebrat, Anna Syska, Mosiężny kandelabr – czyli o złożoności pracy konserwatora słów kilka

Krzysztof Wieczorek, Konserwacja skrzyni dębowej z okuciami żelaznymi

Dagmara Stokowski, Symbolika kościoła ewangelicko-augsburskiego z Bytomia-Bobrka. Próba interpretacji

 

Recenzje/Opinie

Krzysztof Jaworski, Refleksje nad książką Wieś zaginiona. Stan i perspektywy badań

 

ISSN 2353-2734

235×160 mm, s. 242

 


Przejdź do sklepu

Rocznik Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie” - Tom 4 (2016)


Rocznik Muzeum "Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie" - Tom 4 (2016)

Rocznik Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”

2016, tom 4

 

Periodyk, którego tematyka dotyka materialnego i niematerialnego dziedzictwa wsi Górnego Śląska oraz innych obszarów w granicach administracyjnych współczesnego województwa śląskiego. Stawiamy sobie za cel interdyscyplinarne podejście badawcze w prezentowanych na jego łamach studiach i opracowaniach. Chcemy przedstawiać prace etnografów, folklorystów, antropologów, kulturoznawców, historyków, architektów, historyków sztuki, etnosocjologów oraz archeologów, a co za tym idzie wykorzystywać ich warsztat badawczy i prezentować wynikające z podjętej metodologii ustalenia.

 

Spis treści

Artykuły/Studia

Wacław Gojniczek, Dwór Jana Tschammera w Dolnym Ustroniu w świetle inwentarza pośmiertnego z 1689 roku

Irma Kozina, „Ornamented farm” hrabiego Fryderyka Wilhelma von Reden w Bukowcu jako nowocześnie prowadzone gospodarstwo rolne na Śląsku

Katarzyna Łakomy, Anna Steuer-Jurek, Układy dworsko-folwarczne w ich kształcie w 2. połowie XIX i z początku XX wieku w krajobrazie współczesnego miasta

Bożena Łebzuch, Konie, czyli miłość i pasja rodziny Henckel von Donnersmarcków – studium zabudowań przystosowanych do hodowli koni

Marcin Wądołowski, Urbarz wsi Siemianowice z 1789 roku jako źródło do badań powinności chłopów wobec górnośląskich właścicieli ziemskich

Michael Morys-Twarowski, Dzieje chłopskiego rodu Zająców z Ogrodzonej koło Cieszyna od XVII do początku XX wieku

Artur Paczyna, Salamonowie z Połomi

Jerzy Gorzelik, Treści ideowe polichromii w kościele św. Michała Archanioła w Żernicy

Jan Gałaszek, Zmienne oblicza zabytków. Z perspektywy historii i problemów konserwatorskich

Julita Ćwikła, Konserwacja ludowych skrzyń polichromowanych ze zbiorów muzeum w Raciborzu w latach 1997–2015

Materiały/Koncepcje

Adrian Poloczek, Agata Poloczek, Kościół pw. Archanioła Michała w Żernicy – wybrane problemy konserwatorskie

Paulina Chyłka, Konserwacja ołtarzyka domowego i rzeźby św. Stanisława – eksponatów Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”

Dorota Firlej, Najcenniejsze zbiory sztuki sakralnej z Muzeum Miejskiego w Żywcu – historia, konserwacja i ekspozycja zabytków

Stefan Kaczmarczyk, Dwór w Wieszowie w latach 50. XX wieku. Zabudowania i instalacje

Recenzje/Opinie

Monika Miczka-Pajestka, Recenzja książki Świat naszych przodków. Tradycje wiosennego cyklu obrzędowego

ISSN 2353-2734
235×160 mm, s. 292, 2016


Przejdź do sklepu

Rocznik Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie” - Tom 3 (2015)


Rocznik Muzeum "Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie" - Tom 3 (2015)

Rocznik Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”

2015, tom 3

 

Periodyk, którego tematyka dotyka materialnego i niematerialnego dziedzictwa wsi Górnego Śląska oraz innych obszarów w granicach administracyjnych współczesnego województwa śląskiego. Stawiamy sobie za cel interdyscyplinarne podejście badawcze w prezentowanych na jego łamach studiach i opracowaniach. Chcemy przedstawiać prace etnografów, folklorystów, antropologów, kulturoznawców, historyków, architektów, historyków sztuki, etnosocjologów oraz archeologów, a co za tym idzie wykorzystywać ich warsztat badawczy i prezentować wynikające z podjętej metodologii ustalenia.

 

Spis treści

Artykuły/Studia

Barbara Grabny, Przemysław Nocuń, Zabytkowa chałupa ze Zborowskiego a Śląska Fabryka Fajek ze Zborowskiego. Wyniki dwóch sezonów badań archeologicznych

Szymon Walkowski, Struktura, elementy i krajobraz historyczny Biskupic, Mikulczyc i Rokitnicy (dzisiejszych dzielnic Zabrza) w średniowieczu. Przyczynek archeologiczno-historyczno-geograficzny

Wojciech Grajewski, Beskidzka epopeja. Dzieje Hellerów z Huty – górali z Brennej na Śląsku Cieszyńskim

Dobrawa Skonieczna-Gawlik, Rośliny w zwyczajach i obrzędach mieszkańców województwa śląskiego. Tradycja i współczesność

Elżbieta Oficjalska, Produkcja popularnych obrazów graficznych w latach 1870–1940. Technika, zdobienie i ramowanie

Barbara Klajmon, Obraz Matki Bożej Kodeńskiej ze zbiorów Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”

Julita Ćwikła, Konserwacja zabytkowych obrazów na kanwie z perforowanego papieru oraz oleodruku z sukienką ze zbiorów muzeum w Raciborzu

Materiały/Koncepcje

Beata Wieczorek, Metody konserwacji oleodruków w Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu

Adam Knura, Konserwacja zabytków papierowych z Działu Historii Muzeum w Raciborzu w latach 2010–2014

Katarzyna Kwaśniewicz, Danuta Skrzypczyk, Specyfika pracy i problemy konserwatorskie na przykładzie archiwaliów na podłożu papierowym pochodzących z Archiwum Państwowego w Katowicach

Damian Adamczak, Ostatni rolnicy w przemysłowej części Górnego Śląska

Recenzje/Opinie

Przemysław Nocuń, Recenzja książki: Słownik wsi śląskich w średniowieczu, tom 1, Powiat lubiński

ISSN 2353-2734

235×160 mm, s. 240, 2015


Przejdź do sklepu

Rocznik Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie” - Tom 2 (2014)




Rocznik Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”

2014, tom 2

 

Periodyk, którego tematyka dotyka materialnego i niematerialnego dziedzictwa wsi Górnego Śląska oraz innych obszarów w granicach administracyjnych współczesnego województwa śląskiego. Stawiamy sobie za cel interdyscyplinarne podejście badawcze w prezentowanych na jego łamach studiach i opracowaniach. Chcemy przedstawiać prace etnografów, folklorystów, antropologów, kulturoznawców, historyków, architektów, historyków sztuki, etnosocjologów oraz archeologów, a co za tym idzie wykorzystywać ich warsztat badawczy i prezentować wynikające z podjętej metodologii ustalenia.

 

Spis treści

Artykuły/Studia

Monika Miczka-Pajestka, Opowieść jako pieśń i „zabójstwo pieśni”. Tradycja w aktualnych okolicznościach według Josepha Campbella

Grzegorz Studnicki, Między tym, co „nasze” a atrakcją turystyczną. Prywatne kolekcje i izby regionalne na Śląsku Cieszyńskim w perspektywie antropologicznej

Michał Pawleta, Rekonstrukcje obiektów archeologicznych w Polsce. Szanse i wyzwania w perspektywie rozwoju turystyki archeologicznej

Dagmara Tomiczek, Oferta edukacyjna muzeum w kontekście podstawy programowej szkół ponadpodstawowych

Marcin Wądołowski, Paweł Roszak-Kwiatek, kultura ludowa Beskidu Śląskiego na ekspozycji Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”

Michael Morys-Twarowski, Kłodowie z Puńcowa koło Cieszyna od XVIII do początku XX wieku

Barbara Klajmon, Konserwacja malowanej szafy ludowej ze zbiorów Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”

Natalia Gruszczyk, Joanna M. Arszyńska, Konserwacja i restauracja ściennego tabernakulum (sakrarium o budowie skrzyniowej) z Marianki Pasłęckiej. I połowa XV w.

Anna Kempa, Rzemiosło artystyczne na Zamku Tarnowice Stare – omówienie dawnych technik zdobniczych mebli na podstawie kolekcji zgromadzonej w Zamku Tarnowice Stare

Materiały/Koncepcje

Danuta Cholewa, Małgorzata Pietrzak, Tkane, dziane i filigranowe skarby, czyli co w śląskiej szafie piszczy

Kazimierz Konsek, Małe warsztaty stolarskie pierwszych dziesięcioleci XX wieku. Narzędzia i przyrządy

Paweł Roszak-Kwiatek, Młynarstwo tradycyjne – ginący zawód? Sprawozdanie z wyjazdu do Wielkiej Brytanii, 20.08-28.08.2014

Recenzje/Opinie

Agnieszka Przybyła-Dumin, Recenzja publikacji: Obraz wsi w wyobrażeniach mieszkańców. Miejsca i ludzie

ISSN 2353-2734

235×160 mm, s. 267, 2014


Przejdź do sklepu

Rocznik Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie” - Tom 1 (2013)




Rocznik Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”

2013, tom 1

 

Periodyk, którego tematyka dotyka materialnego i niematerialnego dziedzictwa wsi Górnego Śląska oraz innych obszarów w granicach administracyjnych współczesnego województwa śląskiego. Stawiamy sobie za cel interdyscyplinarne podejście badawcze w prezentowanych na jego łamach studiach i opracowaniach. Chcemy przedstawiać prace etnografów, folklorystów, antropologów, kulturoznawców, historyków, architektów, historyków sztuki, etnosocjologów oraz archeologów, a co za tym idzie wykorzystywać ich warsztat badawczy i prezentować wynikające z podjętej metodologii ustalenia.

 

Spis treści

Artykuły/Studia

Agnieszka Przybyła-Dumin, Opowieść wspólnoty. Na przykładzie wybranych gatunków prozy folklorystycznej

Dionizjusz Czubala, Zbóje z naszego regionu

Jan Rodak, Czy rozważania dobiegły już końca? Rzecz o ostatnim hetmanie zbójnickim Żywiecczyzny: Jerzym Fiedorze zwanym Proćpakiem i jego legendzie

Agnieszka Kastelik-Herbuś, Zbójnicy żywieccy w strofach starszych i nowszych

Renata Putzlacher-Buchtova, Ondraszek i Juraszek (Ondráš i Juráš) – postaci mityczne czy historyczne?

Urszula Janicka-Krzywda, Epilog zbójnickiego żywota

Piotr Rygus, Muzeum na wolnym powietrzu w Katowicach (1929–1955). Idea, plany i realizacja

Tomasz Liboska, „Wodzenie niedźwiedzia”. O możliwych wariantach interpretacji obrzędowości zapustnej na Górnym Śląsku

Barbara Klajmon, Kościół pod wezwaniem św. Marcina w Ćwiklicach w świetle najnowszych odkryć. Wstęp do badań

Materiały/Koncepcje

Barbara Grabny, Fabryka fajek w Zborowskiem. Wyniki dotychczasowych badań

Damian Adamczak, Jan Socha – praca i pasja kowala z Bieńkowic

Barbara Klajmon, Magdalena Strzelewska, Sprawozdanie z badań konstrukcji drewnianej kościoła pw. Wszystkich Świętych w Sierotach

Recenzje/Opinie

Dionizjusz Czubala, Recenzja publikacji: Proza folklorystyczna u progu XXI wieku. Bajka ludowa, legenda, anegdota oraz Proza folklorystyczna u progu XXI wieku. Podanie, opowieść wspomnieniowa, legenda współczesna

ISSN 2353-2734

235×160 mm, s. 176, 2013


Przejdź do sklepu

 

Seria „Monografie i Materiały” (MiM) obejmuje publikacje naukowe związane szeroko z tematyką historii i współczesności wsi górnośląskiej.

Wieś miniona, lecz obecna. Ślady dawnych wsi i ich badania


Wieś miniona, lecz obecna - Skansen Chorzów

Seria: MONOGRAFIE I MATERIAŁY 13

Wieś miniona, lecz obecna. Ślady dawnych wsi i ich badania

Redakcja naukowa:
Przemysław Nocuń
Agnieszka Przybyła-Dumin
Krzysztof Fokt

Wieś miniona, lecz obecna. Ślady dawnych wsi i ich badania to już druga część refleksji i analiz poświęconych zagadnieniu osad fizycznie lub metaforycznie opuszczonych, zarówno w czasach odległych, jak i całkiem bliskich, wydawanych przez Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie” w ramach serii Monografie i Materiały MGPE. Niniejsza publikacja ponownie podejmuje tę problematykę, prezentując ją – podobnie jak uprzednio – z perspektywy różnych dziedzin nauki i z wykorzystaniem stosowanych w nich odmiennych metodologii. Wieś zaprezentowano zatem w ujęciach charakterystycznych dla historii, archeologii, etnografii oraz dyscyplin pokrewnych.
Uwzględniony został aspekt materialny funkcjonowania obszarów wiejskich oraz społeczno-kulturowe konsekwencje ich istnienia przejawiające się w postaci niematerialnej. Reprezentujące pierwsze ujęcie teksty poświęcono różnorodnym reliktom struktur osadniczych oraz próbom ratowania zanikających elementów dawnych układów ruralistycznych, w przypadku drugiego aspektu analizy dotyczą toponimów, obyczajowości, obrzędowości czy narracji, a także kwestii społeczno-ekonomicznych.

ISBN 978-83-951194-1-5

235×160 mm, s. 412, 2018


Przejdź do sklepu

Majątek hrabiów von Gaschinów i Henckel von Donnersmarcków w Krowiarkach i Makowie. Przyczynek do dziejów społeczno-gospodarczych




Seria: MONOGRAFIE I MATERIAŁY 12

Majątek hrabiów von Gaschinów i Henckel von Donnersmarcków w Krowiarkach i Makowie. Przyczynek do dziejów społeczno-gospodarczych

Autor: Izabela Malmor

Dzieje rodów von Gaschinów i Henckel von Donnersmarcków są nierozerwalnie związane z historią Śląska. Przedstawiona monografia jest próbą ich ukazania przez pryzmat działalności gospodarczej i społecznej tych rodzin w dobrach rycerskich w Krowiarkach i Makowie od momentu ich zakupienia przez hrabiego Amanda von Gaschina (1842 rok), aż do ich opuszczenia przez ostatniego z właścicieli w 1945 roku. Dużą rolę w przygotowaniu niniejszego opracowania odegrał, niewykorzystany lub mało dotychczas wykorzystany, zasób źródeł archiwalnych (zapisów testamentowych, akt ziemskich, fotografii archiwalnych czy prasy). Na jego podstawie przygotowano szereg dołączonych do monografii materiałów o charakterze źródłowym.

Całość ukazuje funkcjonowanie dóbr składających się z licznych folwarków oraz innych obiektów gospodarczych (np. gorzelnia, młyn, kuźnia), a także relacje między właścicielami dworu a jego pracownikami i lokalną społecznością wiejską.

ISBN 978-83-948607-8-3

235×160 mm, s. 119, 2018


Przejdź do sklepu

Genealogia świerklanieckiego rodu Mitręgów/Mitrengów




Seria: MONOGRAFIE I MATERIAŁY 11

Genealogia świerklanieckiego rodu Mitręgów/Mitrengów

Autor: Mirosław Mitrenga

Genealogia świerklanieckiego rodu Mitręgów/Mitrengów to szczegółowo opisana i dokumentowana historia jednego z wielu górnośląskich chłopskich rodów. Publikacja nie ogranicza się jednak wyłącznie do wymienienia dat, imion i nazwisk. W miarę możliwości i dostępności informacji losy rodu starano się przedstawić w szerszym kontekście historycznym, a poszczególne biogramy wzbogacono o fakty z życia poszczególnych osób. Książka ta jest wynikiem wieloletnich poszukiwań genealogicznych autora i stanowi jego osobistą pamiątkę dla kolejnych pokoleń. Szerszemu gronu czytelników, a zwłaszcza pasjonatom genealogii poszukującym przodków na Górnym Śląsku, monografia ta może posłużyć jako pomoc i wskazówka, gdzie i jakie źródła informacji można znaleźć – nie tylko w archiwach państwowych, kościelnych i urzędach, ale coraz powszechniej również w Internecie.

ISBN 978-83-948607-9-0

235×160 mm, s. 180, 2018


Przejdź do sklepu

Michałkowice – wieś i dwór na przestrzeni dziejów




Seria: MONOGRAFIE I MATERIAŁY 10

Michałkowice – wieś i dwór na przestrzeni dziejów

Autor: Marcin Wądołowski

„Kto nie zna historii swego kraju, swego miasta i wioski, to jakby, swego ojca i matki nie znał” – te słowa ks. Piotra Skargi najlepiej oddają ideę, która przyświecała autorowi w trakcie pisania książki. Publikacja stanowi rezultat badań archiwalno-bibliotecznych, podpartych wieloletnią pasją do poznawania lokalnej historii. Dzieje Michałkowic widziane przez pryzmat losów miejscowego dworu (wraz z zapleczem gospodarczym) stanowią innowacyjne podejście do prób ukazania przeszłości tego miejsca. Poznanie społeczno-kulturowych relacji dawnych michałkowickich dziedziców z mieszkańcami wsi pozwala na nowo określić stosunek współczesnych wobec kilkuwiekowego dziedzictwa. Specyfika przemysłowej części Górnego Śląska, uwzględniająca wieloletnie procesy industrializacji i urbanizacji, odróżnia dzieje tutejszych dworów od ich odpowiedników z innych obszarów dzisiejszej Polski. Informacje zawarte w książce stać się mogą bazą dla dalszych pogłębionych analiz funkcjonowania górnośląskich dworów, zaś dla społeczności michałkowiczan stanowić mogą narzędzie, które umożliwi kształtowanie dojrzałej tożsamości lokalnej.

ISBN 978-83-948607-3-8

235×160 mm, s. 152, 2017


Przejdź do sklepu

Młynarstwo tradycyjne – wczoraj, dziś, jutro… Problemy zachowania ginącego dziedzictwa




Seria: MONOGRAFIE I MATERIAŁY 9

Młynarstwo tradycyjne – wczoraj, dziś, jutro… Problemy zachowania ginącego dziedzictwa

Redakcja naukowa: Agnieszka Przybyła-Dumin, Barbara Grabny, Paweł Roszak-Kwiatek

Dawny świat młynarstwa znamy dziś przede wszystkim z literatury czy filmu, ewentualnie zetknęliśmy się z nim w muzeum. Wiatraki i młyny poruszane kołem wodnym, niegdyś powszechnie występujące w wiejskim krajobrazie, spotkać można niemal wyłącznie w muzeach na wolnym powietrzu. Nieliczne obiekty zachowane w terenie zmieniły funkcje lub zostały zmodernizowane. Poza zanikiem budynków i urządzeń mamy do czynienia z postępującą utratą wiedzy i umiejętności, a tym samym elementów niematerialnego dziedzictwa kulturowego, bez których niemożliwe jest odtwarzanie procesów produkcyjnych i prezentacja funkcjonujących we właściwy sposób obiektów znajdujących się na ekspozycjach muzealnych. Młynarz – władający żywiołem powietrza i wody rzemieślnik – dziś jest jedynie bohaterem opowieści i nielicznych wspomnień.

Celem publikacji Młynarstwo tradycyjne – wczoraj, dziś, jutro… Problemy zachowania ginącego dziedzictwa jest przybliżenie tego odchodzącego w niepamięć świata. Autorzy artykułów opublikowanych w niniejszym tomie podjęli kwestię umiejscowienia wiatraków i młynów w kulturowym krajobrazie wsi, dziejów tych obiektów oraz związanych z nimi rodzin, ich obecności w ikonografii, a także utrwalonego w języku obrazu młynarstwa na przykładzie wybranych przysłów i związków frazeologicznych. Przedmiotem rozważań była ponadto ochrona młynarstwa wiejskiego w muzeach na wolnym powietrzu oraz przykłady rewitalizacji i adaptacji młynów do nowych funkcji, jak również działalność instytucji kultury, stowarzyszeń i innych podmiotów, której celem jest zachowanie tej części dziedzictwa kulturowego dla przyszłych pokoleń. Nie zabrakło opisów wyników badań konkretnych obiektów czy śladów po tym przemyśle w wybranych rejonach naszego kraju.

ISBN 978-83-948607-2-1

235×160 mm, s. 302, 2017


Przejdź do sklepu

Rolnictwo i rolnicy w Bogucicach ze szczególnym uwzględnieniem rodziny Nyców




MONOGRAFIE I MATERIAŁY 8

Rolnictwo i rolnicy w Bogucicach ze szczególnym uwzględnieniem rodziny Nyców

Autor: Przemysław Piwowarczyk

Publikacja Rolnictwo i rolnicy w Bogucicach ze szczególnym uwzględnieniem rodziny Nyców jest próbą rekonstrukcji stanu gospodarki rolnej oraz obrazu społeczności chłopskiej w Bogucicach, obecnie północnej dzielnicy Katowic, przez stulecia dość przeciętnej wsi górnośląskiej. W XX wieku Bogucice były jedną z najsilniej powiązanych z przemysłem dzielnic Katowic, a przeszłość wiejska, tak w świadomości mieszkańców, jak i pracach naukowych, została zepchnięta na margines. Monografia ta jest próbą przywrócenia pewnej równowagi w tym obszarze. Badania prowadzone były w dwóch skalach: skali „makro”, obejmującej sytuację całej osady w kontekście przemian ogólnoregionalnych, oraz w skali „mikro”, na przykładzie dziejów kilku pokoleń chłopskiej rodziny Nyców, której historia w XIX wieku ukazuje typowe przemiany społeczne na obszarze obecnego okręgu przemysłowego. Nycowie należeli do najzamożniejszych gospodarzy bogucickich. Pierwotnie ich gospodarstwa znajdowały się na terenie obecnej Koszutki, później zaś jedna z linii rodziny gospodarowała w północno-wschodniej części Bogucic. Linię tę wyróżnia, że przez cały wiek XX kolejne jej pokolenia gospodarowały na roli. Praca zawiera obszerne partie poświęcone charakterystyce źródeł, jak również aneksy źródłowe, które mogą służyć jako pomoc przy podobnych badaniach na innych obszarach i nad innymi rodzinami.

ISBN 978-83-948607-1-4
235×160 mm, s. 232, 2017


Przejdź do sklepu

Stosunki społeczne na wsiach księstw opolskiego i raciborskiego - Materiały


Stosunki społeczne na wsiach księstw opolskiego i raciborskiego

Seria: MONOGRAFIE I MATERIAŁY 7 

Stosunki społeczne na wsiach księstw opolskiego i raciborskiego w epoce Habsburgów (XVI–XVII wiek) w świetle aktów prawnych i akt sądowych. Materiały

Opracował: Roman Sękowski

Publikacja pt. Stosunki społeczne na wsiach księstw opolskiego i raciborskiego w epoce Habsburgów (XVI–XVII wiek) w świetle aktów prawnych i akt sądowych. Materiały przybliża nieznane lub mało znane i w większości niepublikowane źródła z okresu panowania Habsburgów na Śląsku. Wykorzystano w niej dwie grupy dokumentów: źródła normatywne regulujące stosunki społeczne na wsiach w XVI–XVII wieku oraz akta sądowe. Prawie wszystkie spisane zostały w języku czeskim, który był językiem urzędowym w księstwach opolskim i raciborskim. Na niniejsze opracowanie składają się: wprowadzenie do problemu i omówienie stosunków społecznych w oparciu o przedstawiony materiał źródłowy oraz teksty źródłowe w oryginale i tłumaczeniu na język polski wraz z komentarzami.

Publikacja stanowi zbiór cennych informacji dla historyków, kulturoznawców, socjologów oraz przedstawicieli innych dziedzin nauki, wypełniając dotychczasowe braki, a także dla wszystkich zainteresowanych przeszłością i losami dawnych mieszkańców tych ziem.

ISBN 978-83-941769-2-1
235×160 mm, s. 412, 2016


Przejdź do sklepu

Dzieje rodu Morysów ze Śląska Cieszyńskiego od XVIII do początku XX wieku


Dzieje rodu Morysów ze Śląska Cieszyńskiego

Seria: MONOGRAFIE I MATERIAŁY 6

Dzieje rodu Morysów ze Śląska Cieszyńskiego od XVIII do początku XX wieku

Autor: Michael Morys-Twarowski

Dzieje rodu Morysów ze Śląska Cieszyńskiego od XVIII do początku XX wieku to owoc 21 lat poszukiwań genealogicznych. Zaczęło się od rozmów z najstarszymi krewnymi, a zakończyło na kwerendach archiwalnych w Polsce, Czechach i Austrii. Biogramy Tomasza Morysa (ok. 1706–1750) i jego 142 potomków do szóstego pokolenia to nie tylko zestaw dat, ale niemal wszystko, co udało się „wycisnąć” ze źródeł. Jednocześnie to nietypowa książka historyczna, gdzie wielkie wydarzenia dziejowe pozostają w dalekim tle, a na pierwszym planie znajdują się ludzie, o których badacze zwykle nie pisali.

Szersze grono czytelników zainteresuje z pewnością wstęp, będący swego rodzaju poradnikiem, jak szukać chłopskich przodków ze Śląska Cieszyńskiego.

ISBN 978-83-941769-6-9
235×160 mm, s. 176 (+3 tablice), 2016


Przejdź do sklepu

Wieś zaginiona. Stan i perspektywy badań


Wieś zaginiona. Stan i perspektywy badań

Seria: MONOGRAFIE I MATERIAŁY 5

Wieś zaginiona. Stan i perspektywy badań

Redakcja naukowa:
Przemysław Nocuń
Agnieszka Przybyła-Dumin
Krzysztof Fokt

„Wieś” nie jest zjawiskiem odwiecznym ani uniwersalnym, lecz wytworem pewnych unikalnych okoliczności historycznych, w których spotkały się stabilizacja osadnictwa i intensyfikacja gospodarki rolnej oraz idea samorządnej gromady kmiecej.

Powstały w wiekach XII–XIV model wsi lokacyjnej trwał w niezmieniających się w sposób zasadniczy ramach aż po wiek XVIII. Dopiero stulecia XIX i XX doprowadziły do stopniowej dekompozycji struktur średniowiecznej i wczesnonowożytnej wsi, wyrywając jej mieszkańców z „matecznika” małych autonomicznych społeczności i wtłaczając ich w stalowe ramy świata nowoczesnego, uprzemysłowionego, zatomizowanego.

Głównym przedmiotem zainteresowania autorów tekstów wydanych w niniejszym tomie jest nie wieś jako taka, czy to nowoczesna, czy dawna, lecz zaginiona, rozumiana na różne sposoby. Większość publikowanych tekstów sytuuje się w nurcie Wüstungsforschung, czyli studiów nad osadami fizycznie opuszczonymi (tzw. pustki lub pustacie). Oprócz jednak najbardziej dosłownego rozumienia pojęcia „wieś zaginiona” – stawiającego znak równości między osadą zaginioną a opuszczoną bądź porzuconą przez mieszkańców – autorzy zaprezentowali także kilka bardziej metaforycznych prób odczytania tematu przewodniego.

ISBN 978-83-941769-5-2
235×160 mm, s. 338, 2016


Przejdź do sklepu

Księgi sądowe wiejskie z Chorzowa i Dębu z lat 1534-1804


Księgi sądowe wiejskie z Chorzowa i Dębu z lat 1534-1804

Seria: MONOGRAFIE I MATERIAŁY 4 

Księgi sądowe wiejskie z Chorzowa i Dębu z lat 1534-1804

Opracował: Zbigniew Jedynak przy współpracy Andrzeja Sośnierza

Pragniemy przedstawić Państwu nową – cenną i wyjątkową publikację Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”, jaką są Księgi sądowe wiejskie z Chorzowa i Dębu z lat 1534-1804, opracowane przez dr. Zdzisława Jedynaka przy współpracy Andrzeja Sośnierza. Książka wydana została w ramach serii Monografie i Materiały, a stanowi opracowanie unikalnych w skali Górnego Śląska, nieznanych wcześniej, sądowych ksiąg wiejskich, które przechowywane są obecnie w jednym z berlińskich archiwów.

Dokumenty ujęte w księgach (datowane na XVI-XIX wiek) zostały odczytane i opublikowane (wraz z tłumaczeniami). Całość poprzedzona jest wstępem, pozwalającym na przedstawienie kontekstu ich powstawania, a zatem na poznanie życia mieszkańców Dębu i Starego Chorzowa. Co ciekawe, do dziś w obu tych dzielnicach żyją osoby noszące te same nazwiska, co bohaterowie archiwaliów.

Do książki dołączona została płyta ze skanami wszystkich stron omawianych ksiąg sądowych.

ISBN 978-83-932093-6-1

234×160 mm, s. 527 (+ płyta), 2015


Przejdź do sklepu

Proza folklorystyczna u progu XXI wieku. Część 3


Proza folklorystyczna u progu XXI wieku. Część 3

Seria: MONOGRAFIE I MATERIAŁY 3

Proza folklorystyczna u progu XXI wieku. Materiały. Podanie, opowieść wspomnieniowa, legenda współczesna.

Zebrała, opracowała, wstępem opatrzyła: Agnieszka Przybyła-Dumin

Opowieści rodem z folkloru, czy będzie to przenoszące w sferę wierzeniowości i ludowej interpretacji historii podanie, będąca nośnikiem życiowego doświadczenia opowieść wspomnieniowa, czy rozładowująca społeczne napięcia i stanowiąca odpowiedź na niewiadomą legenda współczesna, są przykładem niezwykłej sztuki słowa, potencjału twórczego tkwiącego w człowieku, a także sposobu reagowania na rozliczne psychologiczno-społeczne problemy. Bezrefleksyjnie, niemal bezwiednie tworzone i przekazywane realizują doniosłe funkcje – wychowują ostrzegają, informują, kompensują, bawią. W znacznej mierze stanowią o wiedzy potocznej współczesnego człowieka. Materiał prezentowany w niniejszej publikacji, obejmujący trzy gatunki prozy folklorystycznej – podanie, opowieść wspomnieniową i legendę współczesną, został zebrany dzieki wywiadom przeprowadzonym w latach 1999-2004 na terenie Zagłębia Dąbrowskiego.

ISBN 978-83-7164-759-8

235×160 mm, s. 396, 2013

Uwaga: publikacje powiązane:

Proza folklorystyczna u progu XXI wieku. Część 1

Proza folklorystyczna u progu XXI wieku. Część 2


Przejdź do sklepu

Proza folklorystyczna u progu XXI wieku. Część 2


Proza folklorystyczna u progu XXI wieku. Część 2

Seria: MONOGRAFIE I MATERIAŁY 2

Proza folklorystyczna u progu XXI wieku. Materiały. Bajka ludowa, legenda, anegdota.

Zebrała, opracowała, wstępem opatrzyła: Agnieszka Przybyła-Dumin

Opowieści rodem z folkloru, czy będzie to odsyłająca w świat nierzeczywisty – fikcyjna i artystyczna bajka, wykazująca znamiona prawdziwości legenda czy rozbrajająca komizmem anegdota, stanowią niezwykły przykład sztuki słowa, potencjału twórczego tkwiącego w człowieku, a także sposobu radzenia sobie z psychologiczno-społecznymi problemami. Badanie tych tekstów daje możliwość wglądu w system wartości i sposób myślenia społeczności, która jest ich przekazicielem,a tym samym zbliżenia do odpowiedzi na pytanie, kim jest człowiek, w jaki sposób funkcjonuje. Materiał prezentowany w niniejszej publikacji, obejmujący trzy gatunki prozy folklorystycznej – bajkę ludową, legendę i anegdotę, został zebrany dzięki wywiadom przeprowadzonym w latach 1999-2004 na terenie Zagłębia Dąbrowskiego.

ISBN 978-83-7164-758-1

235×160 mm, s. 338, 2013

Uwaga: publikacje powiązane:

Proza folklorystyczna u progu XXI wieku. Część 1

Proza folklorystyczna u progu XXI wieku. Część 3


Przejdź do sklepu

Proza folklorystyczna u progu XXI wieku. Część 1


Proza folklorystyczna u progu XXI wieku. Część 1

Seria: MONOGRAFIE I MATERIAŁY 1

Proza folklorystyczna u progu XXI wieku na podstawie badań terenowych

Agnieszka Przybyła-Dumin

Świat różnorodnych, należących do folkloru opowieści to świat niezwykły, zastanawiający, zawierający nieprzebrane bogactwo informacji o jego twórcach i nosicielach – ich wartościach, normach, obawach, światopoglądzie. Opowieści towarzyszą człowiekowi od tak dawna, że stały sie nieodłącznym elementem komunikowania się, objawiają się we wszystkich sferach życia i są kolektywną receptą, dzięki której liczne dylematy, trudności i tajemnice znadują swe rozwiązanie.

Monografia pt. Proza folklorystyczna u progu XXI wieku stanowi podsumowanie wieloletnich badań terenowych prowadzonych w Zagłębiu Dąbrowskim. Zapisowi i analizie podlegało sześć gatunków epickich: bajka ludowa, legenda, anegdota, podanie, opowieść wspomnieniowa, legenda współczesna, obecnych w przekazie pod koniec XX i w pierwszych latach XXI wieku. Mimo wielu bowiem przemian nie zaprzestaliśmy snucia podobnych historii. Ulegają transformacji, ale nadal stanowią nieodłączny element naszego życia.

ISBN 978-83-7164-760-4

235×160 mm, s. 326, 2013

Uwaga: publikacje powiązane:

Proza folklorystyczna u progu XXI wieku. Część 2

Proza folklorystyczna u progu XXI wieku. Część 3


Przejdź do sklepu

 

Seria wydawnicza pt. Historia, ludzie i miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie” została powołana do życia w celu przybliżenia wiedzy na temat obiektów posadowionych na ekspozycji muzealnej – ich historii, konstrukcji, właścicielach. Zgodnie z założeniami, w kolejnych numerach cyklu, prezentowane są budynki i zagrody nie tylko jako obiekty muzealne, ale przede wszystkim miejsce pełniące funkcje użytkowe, do niedawna zamieszkałe przez ludzi, z ich codziennymi troskami i radościami.

Historia, ludzie, miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 17




nr 17. Chałupa z Kaliny

Krzysztof Bulla

Siedemnasty tom z serii poświęcony został chałupie z Kaliny z 1851 roku, która stanowi element nieukończonej jeszcze zagrody średniozamożnego chłopa z ziemi lublinieckiej. Obiekt znajduje się w północno-wschodniej części Muzeum i pierwotnie przeznaczony był dla dwóch rodzin – ówczesnego gospodarza oraz dawnego, pozostającego na wycugu. Obecnie w chałupie mieści się wystawa poświęcona ziołolecznictwu ludowemu, a także ekspozycja związana z tematem magii i demonów w zagrodzie. Podczas odtwarzania losów budynku na przestrzeni dziejów autorowi udało się dotrzeć do materiałów archiwalnych sięgających połowy XVII a sporządzanych do końca XIX wieku. Pozwoliło to na weryfikację uzyskanej od informatorów wiedzy na temat omawianego obiektu oraz ustalenie nowych faktów dotyczących historii budynku, losów właścicieli, a także samej miejscowości, w której został wzniesiony.

ISBN 978-83-948607-4-5

170×125 mm, s. 94, 2017


Przejdź do sklepu

Historia, ludzie, miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 16




nr 16. Chałupa z Bażanowic

Barbara Grabny, Ewa Zacharyasz

Szesnasty tom serii poświęcony został chałupie z Bażanowic, która na ekspozycji muzealnej wchodzi w skład zagrody średniozamożnego chłopa, ulokowanej w części prezentującej budownictwo Pogórza Cieszyńskiego. W opracowaniu przedstawiono zarys historii miejscowości, z której obiekt pochodzi, jego dzieje oraz losy ludzi zamieszkujących budynek. Starano się również nakreślić niektóre wydarzenia historyczne, które kształtowały wieś i jej mieszkańców. Analiza dokumentacji i ikonografii archiwalnej, przeprowadzone kwerendy oraz rozmowy z potomkami dawnych właścicieli opisywanej chałupy pozwoliły przybliżyć historię przemian, jakie zachodziły w jej konstrukcji i wyposażeniu oraz odtworzyć genealogię przodków niedawnych gospodarzy obiektu.

ISBN 978-83-948607-6-9

170×125 mm, s. 80, 2017


Przejdź do sklepu

Historia, ludzie, miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 15




nr 15. Wiatrak z Grzawy

Paweł Roszak-Kwiatek

Piętnasty tom serii poświęcony został wiatrakowi z Grzawy, znajdującemu się na ekspozycji Muzeum w sektorze pszczyńsko-rybnickim. Wiatraki przez stulecia były nieodłącznym elementem krajobrazu kulturowego i pełniły bardzo ważną rolę w życiu wsi. Młynarze należeli do zamożnej warstwy społecznej i zazwyczaj cieszyli się dużym poważaniem. Przytoczona w zeszycie historia jest próbą przybliżenia cząstki dawnych młynarzy i młynów – miejsc ich pracy, które odchodzą już w zapomnienie. W opracowaniu zawarto opowieść nie tylko o wiatraku z Grzawy, ale także o losach rodziny, która była jego właścicielem w czasach, kiedy jeszcze funkcjonował.

ISBN 978-83-948607-7-6

170×125 mm, s. 56, 2017


Przejdź do sklepu

Historia, ludzie, miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 14




nr 14. Chałupa z groniowa i chałupa tkacza z zespołu pasterskiego z Brennej

Piotr Rygus

Czternasty zeszyt serii poświęcony został chałupom: groniowej i tkacza z zespołu pasterskiego z Brennej. Na ekspozycji muzealnej obiekty te znajdują się w części prezentującej budownictwo Beskidu Śląskiego i posadowione są na niewielkim wzniesieniu, w pewnym oddaleniu od głównej trasy zwiedzania. Ich lokalizacja nie jest przypadkowa, bowiem nawiązuje do charakteru dawnej zagrody groniowej, którą założono z dala od osiedli ludzkich, w pobliżu górskich szczytów. Obie chałupy pozyskane zostały od jednego właściciela i są jednymi z najstarszych obiektów mieszkalnych prezentowanych w Muzeum. W tomie została obszernie opisana również historia miejscowości Brenna.

ISBN 978-83-948607-5-2

170×125 mm, s. 64, 2017


Przejdź do sklepu

Historia, ludzie, miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 13




nr 13. Areszt sołecki ze Skrzyszowa

Tomasz Osiński

Trzynasty tomik serii poświęcony jest aresztowi sołeckiemu ze Skrzyszowa. Obiekt usytuowany został w Muzeum w centralnej części ekspozycji tradycyjnego budownictwa wiejskiego górnośląskiego – nieopodal karczmy i kościoła. Jest jedynym tego typu budynkiem użyteczności publicznej i prawdopodobnie ostatnim tego rodzaju drewnianym obiektem, który przetrwał w Polsce do czasów współczesnych.

 

ISBN 978-83-941769-8-3

170×125 mm, s. 60, 2016


Przejdź do sklepu

Historia, ludzie, miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 12




nr 12. Chałupa z Goleszowa

Dawid Gmitruk

Kolejny tomik serii traktuje o XIX-wiecznej chałupie z Goleszowa, posadowionej w części ekspozycji muzealnej prezentującej budownictwo podregionu Pogórza Cieszyńskiego. O wyjątkowości obiektu stanowi jego przysłupowa konstrukcja – jest jedynym budynkiem w Muzeum zbudowanym w konstrukcji zrębowej z zewnętrznym przysłupem. Omawiana chałupa zamieszkiwana była przez wyznawców Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, a wystrój pomieszczeń zaaranżowano w taki sposób, aby jak najwierniej oddawał on charakter wnętrz zamieszkiwanych przez ewangelików.

 

ISBN 978-83-941769-3-8

170×125 mm, s. 68, 2016


Przejdź do sklepu

Historia, ludzie, miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 11




nr 11. Folusz z Brennej

Barbara Klajmon

Jedenasty tomik serii poświęcony został foluszowi (zwanemu również wałkowniąwałszą) z Brennej. Obiekty te związane były z zapomnianym już dziś rzemiosłem – wytwarzaniem sukna poprzez zgęszczanie, spilśnianie tkaniny wełnianej. Niespełna wiek temu, zwłaszcza w górach, funkcjonowało wiele takich „ludowych fabryk”. Folusz z Brennej pomimo prób ratowania nie przetrwał. Na podstawie dokumentacji zrekonstruowano obiekt i od 2014 roku można go podziwiać na terenie Muzeum.

 

ISBN 978-83-941769-9-0

170×125 mm, s. 64, 2016


Przejdź do sklepu

Historia, ludzie, miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 10


Historia, ludzie, miejsca. Zeszysty budownictwa ludowego MGPE. Tom 10

nr 10. Chałupa z Bykowiny

Maciej Droń

Dziesiąty zeszyt serii traktuje o jednym z „nowszych” (w sensie czasu posadowienia) obiektów ekspozycji stałej Muzeum, jakim jest chałupa z Bykowiny, dzisiejszej dzielnicy Rudy Śląskiej. Skromny budynek o prostej konstrukcji i układzie wnętrz swoje istnienie w Bykowinie zakończył jako dom typowej śląskiej rodziny robotniczej, aby następnie – de­cyzją spadkobierców – znaleźć godne miejsce w chorzowskim skansenie, gdzie wyznaczono mu zadanie pomieszczenia ekspozy­cji obrazującej realia wiejskiego handlu.

ISBN 978-83-941769-4-5

170×125 mm, s. 68, 2016


Przejdź do sklepu

Historia, ludzie, miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 9


Historia. Ludzie. Miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 9

nr 9. Spichlerze plebańskie z Warszowic i Pilchowic
Piotr Rygus

Na łamach dziewiątego zeszytu przedstawione zostały dwa spichlerze plebańskie, nazywane także farskimi. Podziwiając konstrukcje i zgłębiając ich historię warto pamiętać, że są to jedne z niewielu tego typu obiektów, które zachowały się na Górnym Śląsku do naszych czasów. Z końcem XIX wieku powszechne stało się przechowywanie zapasów i utensyliów na strychach i w komorach, co spowodowało zanikanie wolnostojących spichlerzy.

ISBN 978-83-941769-1-4
170×125 mm, s. 46, 2015


Przejdź do sklepu

Historia, ludzie, miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 8


Historia. Ludzie. Miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 8

nr 8. Szkoła z Wapienicy

Dagmara Tomiczek

Ósmy zeszyt poświęcony został szkole z Wapienicy, która od początku była obiektem wybudowanym z przeznaczeniem na tego typu placówkę. Dlatego jako budynek stanowiła doskonałą reprezentację małych wiejskich szkół ludowych z XIX wieku, w których na terenie Górnego Śląska podejmowano trud nauczania i wychowania dzieci oraz młodzieży. Funkcja opisywanego obiektu pozwoliła na refleksję nad niełatwym rozwojem edukacji na Śląsku Cieszyńskim. Dała również możliwość szerszego spojrzenia na problemy ówczesnych edukatorów i uczniów.


Przejdź do sklepu

Historia, ludzie, miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 7


Historia, ludzie, miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 7

nr 7. Chałupa z Frydka

Barbara Grabny, Ewa Zacharyasz

Siódmy tomik serii poświęcony został chałupie z Frydka, która wchodzi obecnie w skład zagrody bogatego gospodarza, ulokowanej w Muzeum w części ekspozycji prezentującej budownictwo podregionu pszczyńsko-rybnickiego. Brak potomków właścicieli drewnianej chałupy spowodował konieczność przeprowadzenia wnikliwych kwerend metrykalnych. W wyniku tych prac udało się odtworzyć genealogię rodziny i ustalić kolejnych właścicieli budynku.

ISBN 978-83-932093-8-5

170×125 mm, s. 63, 2015


Przejdź do sklepu

Historia, ludzie, miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 6


Historia, ludzie, miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 6

nr 6. Chałupa z Kromołowa

Piotr Rygus

Tematem szóstego tomiku jest chałupa z Kromołowa. Obiekt ten stanowi przykład budownictwa małomiasteczkowego z regionu Zagłębia Dąbrowskiego. Jego pierwotna lokalizacja, w sąsiedztwie miejskiego rynku, dodatkowo wyróżnia go na ekspozycji muzealnej, ponieważ większość z prezentowanych obiektów pochodzi z terenów wiejskich. Chałupa została wzniesiona jako dom rodzinny, lecz przez długi czas w jednej z izb znajdowała się pracownia tkacka.

ISBN 978-83-932093-9-2

170×125 mm, s. 50, 2015


Przejdź do sklepu

Historia, ludzie, miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 5


Historia, ludzie, miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 5

nr 5. Młyn wodny z Imielina

Piotr Rygus

Tematem piątego zeszytu serii muzealnej jest budynek młyna wodnego z terenu Imielina – Jamnic. To kolejny przykład zabytkowego obiektu posadowionego na ekspozycji muzealnej chorzowskiego skansenu związanego z przemysłem wiejskim. W 2014 roku młynarstwo wiejskie oraz sam budynek młyna zajmowało w działalności Muzeum szczególne miejsce. Zakończono bowiem realizację remontu budynku oraz usytuowanych przy nim cieków wodnych, doprowadzając do jego uruchomienia po raz pierwszy poza miejscem dotychczasowej lokalizacji.

ISBN 978-83-932093-5-4

170×125 mm, s. 52, 2014


Przejdź do sklepu

Historia, ludzie, miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 4


Historia, ludzie, miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 4

nr 4. Karczma ze Świerczyńca

Barbara Grabny, Agnieszka Przybyła-Dumin, Ewa Zacharyasz

Czwarty tomik serii został poświęcony obiektowi związanemu z wypoczynkiem i rozrywką, mianowicie karczmie pochodzącej ze Świerczyńca, której usytuowanie na uboczu i losy mieszkańców stanowiły przed przystąpieniem do badań niemałą zagadkę.

ISBN 978-83-932093-4-7

170×125 mm, s. 56, 2014


Przejdź do sklepu

Historia, ludzie, miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 3


Historia. Ludzie. Miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 3

nr 3. Garbarnia z Koniakowa

Piotr Rygus

Na łamach trzeciego zeszytu serii muzealnej przybliżony został obiekt o charakterze przemysłowym – garbarnia z Koniakowa, stanowiąca pamiątkę oraz źródło wiedzy o uprawianym w minionych latach przez górali beskidzkich rzemiośle, z którą wiąże się także ciekawa i bogata historia rodzinna.

ISBN 978-83-932093-3-0

170×125 mm, s. 44, 2014


Przejdź do sklepu

Historia, ludzie, miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 2


Historia, ludzie, miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 2

nr 2, Zagroda robotników leśnych z Bruśka

Piotr Rygus

Chałupa z Bruśka (pow. lubliniecki) prezentowana obecnie w Muzeum, zamieszkiwana była w przeszłości przez rodzinę, której członkowie zatrudnieni byli w przemyśle hutniczym rozwijającym się pomyślnie nad brzegami Małej Panwi do 1884 roku. Ciekawa historia rozwoju hutnictwa w tym regionie, związanej z Bruśkiem postaci Walentego Roździeńskiego oraz rodziny Watołów jest kolejnym przyczynkiem do poznania historii Górnego Śląska. Może będzie również zachętą do odwiedzania Muzeum, które chroni i pielęgnuje dziedzictwo materialne naszego regionu.

ISBN 978-83-932093-2-3

170×125 mm, s. 55, 2014


Przejdź do sklepu

Historia, ludzie, miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 1


Historia, ludzie, miejsca. Zeszyty budownictwa drewnianego. Tom 1

nr 1. Chałupa z zagrody łąkowej z Istebnej

Piotr Rygus

Treść pierwszego zeszytu przedstawia dzieje chałupy z zagrody łąkowej, wzniesionej w górskiej miejscowości Istebna. Ten malowniczy budynek, będący pierwszym eksponatem na trasie zwiedzania, w swojej długiej historii udzielił gościny wielu osobom, z którymi związane są liczne wspomnienia i rodzinne tradycje.

ISBN 978-83-932093-1-6

170×125 mm, s. 50, 2013


Przejdź do sklepu